Aan de hand burgerrechteactiviste Sojourner Truth vertelt Van der Heiden het verhaal van slavernij en de Nederlandse rol daarin. ‘Om te laten zien dat geschiedenis niet alleen wordt gemaakt door presidenten, gouverneurs en grote plantagehouders, maar misschien nog wel meer door gewone, soms machteloze mensen zoals deze tot slaafgemaakte vrouw.’
Een ander criterium voor de Dutch Americans: ze moesten allemaal dood zijn. ‘Dat maakt het makkelijker om hun leven te beschrijven’, zegt Van der Heiden. ‘Alleen met actrice Jane Fonda ben ik van dat idee afgeweken. Maar omdat bijna niemand weet dat ze van Nederlandse komaf is, moest ze er zeker bij. En met haar kon ik de Vietnamperiode beschrijven.’
Memecoins
Moet je tegenwoordig nog naar de Verenigde Staten trekken als het wil maken in de wereld? Liggen China en India niet meer voor de hand? ‘Als je heel snel heel veel geld wil verdienen, moet je misschien niet naar Amerika – behalve als je in de AI of de memecoins zit misschien.’
Zelf heeft Van der Heiden nooit overwogen om een Dutch American te worden. ‘Amerika is een fantastisch land als je jong en gezond bent, of heel rijk. Is dat niet het geval, zoals bij mij, dan heb je een groot probleem. En ik ben er veel te lui voor: sommige mensen in de VS hebben wel drie banen. Maar ik ga er graag naartoe. Ik houd van het land, en Amerikanen zijn leuke mensen.’
Vijf Dutch Americans, beschreven door Peter van der Heiden
1. Catalyntje Trico (1605-1689)
‘De stammoeder van de Verenigde Staten. Voor haar heb ik het begrip Dutch Americans een beetje opgerekt: samen met haar man reist ze in 1625 naar Amerika, op een moment dat de natiestaat Nederland nog niet bestaat. Trico kwam uit Pris. Vandaag ligt dat in Wallonië, maar toen hoorde het bij de Spaanse Nederlanden. Maar Trico was ook protestants, en in de VS wordt ze vandaag gezien als Dutch American.’
‘Trico en haar man behoorden in de Verenigde Staten tot de eerste kolonisten. In Nieuw-Nederland zijn op dat moment alleen maar een paar forten, die dienen om de handelaren te beschermen die beverbont verhandelen met inheemse stammen. Trico en haar man moesten ervoor zorgen dat de soldaten en de handelaren wat te eten hebben.’
‘In de kolonie was Trico een van de eerste vijf vrouwen, samen met haar man bouwde ze er een leven op. Ze kregen maar liefst elf kinderen, die op hun beurt een groot nageslacht hebben. Haar oudste dochter, bijvoorbeeld, kreeg vijftien kinderen. Volgens demografen heeft Trico inmiddels meer dan een miljoen nakomelingen in de VS. Daaronder bevinden zich onder andere de prominente families Roosevelt en Vanderbilt.
Ondersteund door drie getuigen eiste Trico genoegdoening en die kreeg ze ook
‘In Nieuw-Nederland hadden vrouwen in die tijd meer rechten dan in Nederland. Zo stapte Trico een keer naar de rechter omdat ze geslagen en beledigd was door een boer nadat ze was tussengekomen in een handgemeen tussen hem en haar dochter. Ondersteund door drie getuigen eiste ze genoegdoening en die kreeg ze ook: de rechtbank veroordeelde de man tot het betalen van een weekloon.’
2. Martin Van Buren (1782-1862)
‘De eerste president die niet het Engels als eerste taal had. Met zijn vrouw – tevens zijn achternicht – Hannah Hoes sprak hij thuis Nederlands. Hij groeide op in de Nederlandse enclave Kinderhook, als hyperintelligente zoon van een herbergier. De politiek kreeg hij met de paplepel ingegoten: in de herberg van zijn vader overnachtten alle politici die van Albany naar New York reisden.’
‘Vandaag zouden we Van Buren een handige netwerker noemen. Hij had een hekel aan de federalisten: de politieke, economische en culturele elite op dat moment. In Albany, de hoofdstad van de staat New York, verzamelde hij een groep mensen die het tij wilden keren.’
‘Van Buren stichtte de eerste moderne politieke partij ter wereld en daarmee greep hij zelf ook voor een langere periode de macht. Hij werd de opvolger van Jackson als president.’
‘Wat we van zijn presidentschap moeten onthouden? Dat het niet altijd best liep. Hij was een betere organisator dan een president. Zijn bekendste bijnaam was Martin Van Ruin. Die kreeg hij vanwege de economische crisis, die hij niet kon voorkomen. Uiteindelijk legde hij het in de volgende verkiezingen af tegen William Henry Harrison, een veel oudere man, die al na een maand overleed.’
3. Sojourner Truth (1797-1883)
‘De ouders van Sojourner werden in Ghana geroofd en kwamen in de provincie New York als tot slaaf gemaakten bij Nederlanders terecht. Sojourner werd daar geboren: ze sprak alleen maar Nederlands en bevond zich in een volstrekt Nederlandse omgeving. Voor mij is ze ook een Dutch American, omdat ze zelf geen officiële nationaliteit had maar eigendom was van Dutch Americans.’
‘Bij slavernij hebben we een clichébeeld van grote plantages in het zuiden van de Verenigde Staten waar tientallen, misschien zelfs wel honderden tot slaafgemaakten werken, in de gaten gehouden door wrede opzichters met zwepen. Maar in het noorden van de VS, waar de meeste Nederlanders woonden, was óók slavernij. Ze hadden relatief vaker slaven, en ze hadden ze ook langer dan de Anglo-Americanen. Dat verhaal is misschien wat minder bekend, maar daar staan we niet goed op.’
