Cognitief neurowetenschapper Hanneke den Ouden legt uit dat je hersenen de situatie tijdens bijna al onze keuzes moeten versimpelen; je kunt bijna nooit rekening houden met alle onderdelen die tijdens een keuze spelen. Daar komt nog eens bij dat hoe minder controle je over een situatie ervaart, hoe impulsiever je keuze wordt.
Heb je controle over je omgeving?
Je kunt op verschillende manieren weinig controle ervaren als je gaat stemmen. Een van die manieren komt door de vraag: “heeft mijn keuze wel zin?”. ‘Stress verlaagt je gevoel van controle’, zegt Den Ouden. Tijdens die stress maak je impulsieve keuzes omdat je brein dan minder informatie hoeft te verwerken. Niet op komen dagen in het stemhokje zou zo’n impulsieve keuze kunnen zijn.
Je kunt het nooit met alle punten eens zijn. Daarom focus je op wat voor jou het belangrijkste is
Wanneer politici op angst bouwen
Een andere manier waarop je weinig controle ervaart als je gaat stemmen zijn de doemscenario’s die Amerikaanse politici, vaak uit populistische hoeken, verspreiden. “Als jullie niet op mij stemmen, pikken de ‘illegale’ Mexicanen straks al onze banen in”, etc. ‘Ze geven je het gevoel dat jou van alles overkomt en creëren een sfeer van angst waardoor je stress ervaart’, zegt Den Ouden. Ieder mens is daar, de een iets meer dan de andere, gevoelig voor. Als Trump tijdens die stress roept, “we’re gonna build a tremendous wall, and make the Mexicans pay for it”, klinkt dat nog eens als een simpele oplossing ook. Precies waar je brein behoefte aan heeft tijdens stress door onmacht.
Het Amerikaanse kiessysteem is stressvol
‘In de VS, met maar twee partijen, kies je zonder dat je er invloed op hebt voor veel dingen tegelijk. Je kunt het nooit met alle punten eens zijn; daarom focus je op wat voor jou het belangrijkste is’, zegt Den Ouden. Versimpelen dus. Je hebt in de VS één keuze als je kiest voor de partij die pro-abortus is, bijvoorbeeld. Dat is in Nederland niet zo, want als je voor abortus bent heb je nog steeds genoeg keuzes die je kunt maken voor een partij die verder ook bij je past. ‘Het zou goed kunnen dat het tweepartijenstelsel er daarom voor zorgt dat populisten nog sneller aan de macht kunnen komen; het is makkelijker om op één punt campagne te voeren en daardoor de keuzes te versimpelen’, denkt Den Ouden.
Als we tijdens debatten alle onjuiste uitspraken meteen in de kiem smoren, sla je de leugen én correctie in één verpakte herinnering op
Mindfulness
Zijn we dan écht machteloos tegen het gevoel van onmacht? Nee! Den Ouden geeft tips hoe de Amerikanen rustig kunnen blijven als ze gaan stemmen. Meditatie is er een van. ‘Misschien is het een beetje een ver-van-je-bed-show, maar de basis van meditatie en mindfulness is rust en afstand creëren. Je laat gedachten op je afkomen zonder dat ze gelijk impact op je hebben’, zegt Den Ouden. Dat kan het gevoel dat je geen controle over de situatie hebt verminderen.
Geef angst geen kans
De Amerikanen kunnen helaas niet veel doen tegen de stress die het tweepartijenstelsel van de VS oplevert. Maar Den Ouden is wel benieuwd naar wat de gevolgen zijn van factchecking tijdens debatten, in plaats van daarna. ‘Politici roepen steeds vaker dingen die niet kloppen; die informatie mag eigenlijk geen tijd krijgen om te landen’, zegt Den Ouden. Want, als je iets hoort, onthoud je dat. Als een week later blijkt dat het niet klopt onthoud je dat ook, maar de oude informatie kan gewoon weer naar boven drijven zonder de correctie.
‘Als we tijdens debatten alle onjuiste uitspraken meteen in de kiem smoren, sla je de leugen én correctie in één verpakte herinnering op,’ zegt Den Ouden. Dan hebben sommige onwaarheden van politici misschien minder invloed op de keuzes van kiezers.
Het geeft de Amerikaanse burgers hopelijk meer controle over de situatie, maar het blijft een breinbreker, bijna onmenselijk, om op vijf november een beslissing te maken.
Lees meer over de Amerikaanse verkiezingen
Op 5 november 2024 kiezen de Verenigde Staten een nieuwe president. Wint Donald Trump of Kamala Harris de strijd om het presidentschap? En hoe duiden onze onderzoekers deze belangrijke gebeurtenis? Je leest het in een serie artikel op Radboud Recharge!