Uit het onderzoek van Van Krevel blijkt dat in landen met veel natuurlijk kapitaal die slechte investeringen doen niet ‘gewoon’ apathie of aversie ten opzichte van duurzame ontwikkelingen bestaat, maar dat er systematische, economische en institutionele factoren zijn die dit beleidsfalen veroorzaken. Het klinkt heel logisch: de winst uit grondstoffen van je land inzetten om de hele bevolking niet alleen op de korte termijn, maar op de lange termijn vooruit te helpen. Toch gaat het vaak mis.
Bekend zijn de verhalen over corruptie en verdwenen geld in arme landen in Azië, Zuid-Amerika en Afrika, maar ook scenario’s waarbij rijke Westerse bedrijven met de winst aan de haal gaan. Maar er is meer aan de hand, zo schetst de econoom. Van Krevel gebruikte voor zijn onderzoek data uit meer dan 140 landen, om inzicht te krijgen in hoe zij hun natuurlijk kapitaal besteden, en welke investeringen het effectiefst waren op de lange termijn. ‘Wat je vaak ziet is landen die zich al duurzaam ontwikkelen, dat ook blijven doen als er nieuw natuurlijk kapitaal ontgonnen wordt,’ legt Van Krevel uit.
Corruptie
In zijn onderzoek kijkt Van Krevel naar de oorzaken van de gebrekkige investeringen in de toekomst. Hij vindt bewijs dat (internationale) bedrijven winst afromen zodat er weinig over blijft om mee te investeren. Corruptie zit hem dus niet alleen op overheidsniveau, maar ook in de deals met het bedrijfsleven. Er blijft simpelweg niet genoeg over om te investeren.
De econoom maakte een uitgebreide studie naar Indonesië: ‘Dat land heeft veel natuurlijke hulpbronnen, waaronder palmolie, gas, kolen en meer. Dat heeft het land veel opgeleverd, de inkomens zijn gestegen, maar er zijn niet genoeg investeringen gedaan die op de lange termijn bijdragen aan de welzijn van haar bevolking. Maar er zitten ook interessante bestuurlijke kronkels bij: in Indonesië is de lokale overheid verantwoordelijk voor de duurzame investeringen en doet dat vaak beter dan nationale overheden zouden doen. Als in Nederland niet Den Haag, maar Groningen het geld uit gas had uitgegeven, waren de investeringskeuzes waarschijnlijk duurzamer geweest.’
‘Daarnaast zegt de data ook niet alles. Kijk bijvoorbeeld naar Cambodja. Dat land sloot contracten met China om kalksteen te mijnen. Op papier zie je grote investeringen van China in infrastructuur in het land. Maar in de praktijk blijkt het dan bijvoorbeeld om een snelweg van de hoofdstad naar een kustplaats te gaan, waar veel politici en andere rijke bewoners een tweede huis hebben.’
Noorwegen en Botswana: zo kan het ook
Goede voorbeelden zijn er natuurlijk ook. Noorwegen richtte met de winst uit natuurlijk kapitaal een fonds op waar politici niet of nauwelijks bij kunnen. De rente daarvan wordt geïnvesteerd in gratis onderwijs, goede bibliotheken en meer zaken die de bevolking ten goede komen. Ook Botswana maakte goede investeringen met geld uit mijnbouw, en is relatief gezien behoorlijk welvarend geworden. Het politieke klimaat en afkeer van het koloniale verleden zorgden voor slimme keuzes.’
Hoewel het onderzoek van Van Krevel zich vooral richt op de winst uit fossiele brandstoffen, zijn er volgens hem voldoende aanknopingspunten voor landen als Congo die met veel ander natuurlijk kapitaal zitten: mineralen als lithium en kobalt, belangrijk voor veel producten die we met z’n allen in huis halen. ‘Die landen hebben de kans om te leren. Zorg dat je eigendomsrechten goed georganiseerd zijn, en niet alleen bij de elite of bij Westerse partijen komen te liggen. Met democratisch zeggenschap vergroot je de kans op duurzame ontwikkeling aanzienlijk.’