Leerproblemen bij Parkinson: beven voorspelt effect van medicatie

Het effect van dopaminemedicatie op het leervermogen van patiënten met de ziekte van Parkinson blijkt af te hangen van of ze beven in hun armen of benen. Bij patiënten die niet beven verbetert dopaminemedicatie hun vermogen om te leren van beloning.  Opvallend genoeg verbetert medicatie dit niet bij patiënten die wel beven.  Dit laten hersenonderzoekers van het Donders Instituut van de Radboud Universiteit en het Radboudumc zien in een nieuwe studie op 6 november in het tijdschrift Brain.

'Het is eigenlijk verrassend dat in het cognitieonderzoek naar Parkinson nooit eerder onderscheid is gemaakt tussen patiënten die wel of geen last hebben van beven’, zegt Hanneke den Ouden, hersenonderzoeker van de Radboud Universiteit. 'In onze studie laten we zien dat de motorische en cognitieve problemen bij patiënten met Parkinson aan elkaar gekoppeld zijn.’

Leervermogen bij Parkinson

De meeste patiënten met de ziekte van Parkinson hebben veel last van tremor, het beven van een arm of been. Slechts een kwart van de mensen beeft niet. Daarnaast hebben veel patiënten last van mentale problemen. Door de vermindering van hersenstof dopamine worden Parkinsonpatiënten bijvoorbeeld ongevoeliger in iets leren door middel van beloning.

Een groot aantal eerdere studies heeft laten zien dat deze leerstoornis verholpen kan worden door het toedienen van dopaminemedicatie. Maar het bleef een raadsel waarom dit voor veel patiënten niet werkte. Uit de studie van de Radboudonderzoekers blijkt dat deze verbetering door medicatie alleen optreedt voor patiënten die geen last hebben van tremor.

Wel of geen tremor

‘Dat we de bevindingen uit eerdere studies alleen terugzien in patiënten zonder tremor suggereert dat in die eerdere studies alleen deze patiënten zijn onderzocht. Dat is best logisch, want patiënten zonder tremor kunnen makkelijker mee doen in een experiment. Maar het is belangrijk je te realiseren dat driekwart van de patiënten wél tremor heeft, en in onze studie blijkt dus dat bij hen de medicatie een ander effect heeft. Dat zien we als een belangrijke waarschuwing: kijk altijd goed naar de diversiteit van patiënten in je studie, anders kun je verkeerde conclusies trekken.'

Voorspellende waarde

Volgens de onderzoekers is het erg belangrijk om de verschillen tussen de patiëntengroepen beter te begrijpen. ‘Deze studie vertelt ons dat er echt iets anders misgaat in het dopaminesysteem bij Parkinsonpatiënten met en zonder tremor, en dan niet alleen op het gebied van de motoriek maar ook cognitief’, aldus medeauteur Rick Helmich, neuroloog bij het Radboudumc. ‘Of iemand tremor heeft of niet, heeft dus mogelijk een grote voorspellende waarde voor de effectiviteit van medicatie op cognitief gebied. Maar hier zijn wel eerst meer en grotere studies voor nodig.’

Publicatie:

‘Effects of dopamine on reinforcement learning in Parkinson’s disease depend on motor phenotype’, Annelies J. van Nuland, Rick C. Helmich, Michiel F. Dirkx, Heidemarie Zach, Ivan Toni, Roshan Cools and Hanneke E. M. den Ouden. Brain

DOI: 10.1093/brain/awaa335.

Meer weten? Neem contact op met:

Aan deze website wordt nog gewerkt. Meer informatie: 'een nieuwe website'.