Picture of a man eating a burger against a blue background.

Met deze website maak je veganisme onweerstaanbaar

27 februari 2025 Onderzoeksbericht

‘Mis je kaas niet heel erg?’ ‘Eet je alleen nog maar sla?’ ‘Hoe kom jij aan je voedingsstoffen?’ Plantaardige en duurzame keuzes betekenen voor veel mensen dat je dingen op moet geven waar je van houdt. Het gaat bijna nooit over wat je ervoor terugkrijgt; een gezonder leven en een schonere leefomgeving. Dat moet anders, vindt gedragswetenschapper Esther Papies. Met haar website getplanty.org hoopt ze de voedselindustrie een duwtje in de goede richting te geven.

‘Gedragsverandering betekent dat je het alternatief bijna onweerstaanbaar maakt, niet dat je mensen vertelt dat ze iets niet meer mogen’, begint Papies. Papies is sociaal psycholoog en gepromoveerd op gezond eetgedrag. Ze gebruikt haar expertise om te ontdekken hoe we mensen duurzame keuzes kunnen laten maken. ‘Een belangrijk deel van de oplossing ligt in hoe de voedselindustrie over veganisme praat’, zegt Papies. Beschrijf je een appel bijvoorbeeld als rond, rood en biologisch? Of is sappig, fris en zoet al wat aantrekkelijker?

Gedragsverandering betekent dat je het alternatief bijna onweerstaanbaar maakt, niet dat je mensen vertelt dat ze iets niet meer mogen

Getplanty.org

Als je de website getplanty.org voor het eerst opent lijkt het alsof je naar een menukaart kijkt. Dat is het ook wel een beetje, maar in plaats van gerechten staan er woorden voor veganistisch eten op het menu. Ieder gerecht is opgedeeld in zintuigelijke, contextuele en gevoelsmatige woorden. Klik je op Pizzas, dan zie je woorden als Hot, Crusty en Rich; maar ook Family, Summer en Comforting. Papies hoopt dat de voedselindustrie en gastronomie deze website gaan gebruiken om plantaardig eten aantrekkelijker te maken. Er wordt namelijk nog vaak negatief gedacht over veganisme. Mensen denken bijvoorbeeld dat veganisten niet zo aardig zijn, omdat ze je erop wijzen dat jij iets fout doet. Daarnaast zien niet-vegans plantaardig eten als namaak en vinden ze veganistische recepten ingewikkeld omdat ze het gevoel hebben dingen weg te moeten laten. ‘Postitieve en aantrekkelijke beschrijvingen kunnen helpen om die negatieve stereotypen te doorbreken’, zegt Papies.

Stel je eens voor dat je een chocoladetaartje eet. Wat proef je dan? En wat voel je dan?

Maak er een feestje van!

We moeten van plantaardig eten dus een (taalkundig) feestje maken. Om dat te doen moeten we eerst weten welke mentale processen en associaties mensen hebben bij verschillende soorten voedsel. Papies onderzocht dat met zogeheten simulaties. Hoe werkt dat? Ze legt uit: ‘Stel je eens voor dat je een chocoladetaartje eet. Wat proef je dan? En wat voel je dan? Wat is de structuur van het taartje?’

Mensen beschrijven niet alleen de smaak, maar ook de situatie waarin ze gerechten eten en koppelen dat aan iets wat ze lekker vinden

Al deze omschrijvingen hebben we bij onze participanten geanalyseerd en op die manier veel voorkomende woorden en zinnen geïdentificeerd. Papies persoonlijke favoriet? Friday night. ‘Dat is toch geweldig, dat mensen zoiets over eten zeggen? Mensen beschrijven niet alleen de smaak, maar ook de situatie waarin ze gerechten eten en koppelen dat aan iets wat ze lekker vinden’. Denk bijvoorbeeld ook aan comfort food. Dit is een belangrijk inzicht als we mensen een goed gevoel willen geven over duurzame keuzes.

Draai het verhaal om

‘Plantaardig eten is van levensbelang om het klimaat te stabiliseren en ons bestaan op aarde te beschermen’, zegt Papies. Daarom moeten we het verhaal over niet-duurzame keuzes om zien te draaien. Mensen moeten doorhebben dat ze óók dingen opgeven als ze voor niet-duurzame oplossingen kiezen; een schone lucht, een gezonder leven en een veilige toekomst voor nieuwe generaties. Stel je voor: een spicy and crispy chicken-style burger in a savoury summer bap, served with deliciously hot chips én een schone planeet? Wie wil dat nou niet?

Masterclass: Psychologie van klimaatverandering

Esther Papies geeft dit jaar meerdere masterclasses waarin ze inzichten deelt vanuit de psychologie over klimaatverandering. Waarom is het zo moeilijk om dit aan te pakken? En hoe kunnen we onszelf en anderen wel motiveren? Ben je geïnteresseerd in deze workshop van het Radboud Centrum Sociale Wetenschappen?

Bekijk de cursuspagina

Contactinformatie

Contactpersoon: prof. dr. E.K. Papies (Esther)
Organisatieonderdeel: Behavioural Science Institute, Faculteit der Sociale Wetenschappen, Behaviour Change and Well-Being
Gaat over persoon: prof. dr. E.K. Papies (Esther)
Thema: Duurzaamheid, Gedrag, Samenleving