Giacomo Solano portretfoto
Giacomo Solano portretfoto

Migranteninclusie door ondernemerschap: hebben alle migranten dezelfde kansen?

Asielzoekers, vluchtelingen en arbeidsmigranten. De meeste mensen die hun land vrijwillig of onvrijwillig verlaten, willen werken en een fatsoenlijk leven leiden zoals iedereen. Als ze niet slagen op de reguliere arbeidsmarkt, kan het starten van een eigen bedrijf een oplossing zijn. Hebben alle migranten dezelfde kansen om te ondernemen? Giacomo Solano, universitair docent Migrant Inclusion bij de afdeling Economie en Bedrijfseconomie, ziet dat sommige groepen migranten het moeilijker hebben dan andere. Solano: ‘Dit komt doordat wetten en beleid binnen de OESO- en EU-landen niet altijd voldoende ondersteuning bieden aan migranten.’  

Solano zegt dat wettelijke kaders eerder divers dan uniform zijn, aangezien toegang tot ondernemerschap alleen wordt verleend aan bepaalde categorieën migranten, terwijl ondersteunende maatregelen voor migrantenondernemerschap eerder uniform en gestandaardiseerd zijn dan divers. Met andere woorden, beleidsmakers maken onderscheid tussen verschillende migrantenondernemers als ze dat niet zouden moeten doen en ze differentiëren niet genoeg als ze dat wel zouden moeten doen. Solano: ‘Het feit dat sommige migranten kwetsbaarder zijn dan andere heeft te maken met de inconsistentie in de wetten en het beleid voor migrantenondernemerschap.’ 

In je studie stel je dat de wettelijke kaders voor het ondernemen als migrant verschillen naargelang hun situatie. Wat bedoel je hiermee? 

‘Het belangrijkste obstakel voor migranten om al dan niet zaken te doen is hun wettelijke status. De meeste landen van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) en de EU-lidstaten staan alleen migranten met een tijdelijke werkvergunning of gezinsherenigingsvergunning toe om een bedrijf te starten. Daarnaast moeten migranten vaak ook voldoen aan bepaalde taalvereisten of specifieke beroepskwalificaties. In de wettelijke kaders rond het ondernemerschap van migranten zie je dus een duidelijke hiërarchie van rechten, wat een bepaalde vorm van discriminatie met zich meebrengt.’ 

Zodra migranten een bedrijf mogen starten, krijgen ze veel ondersteuning. Dit is volgens jou echter meestal te weinig gespecificeerd. Hoe zit dat? 

'Het aanbod van verschillende soorten ondersteuning is breed. Van juridische hulp en administratief advies tot counseling en coaching. Je ziet echter dat de ondersteuning weinig gespecificeerd is; het sluit niet aan bij de verschillende kenmerken en behoeften van mensen. Het aanbod is vaak standaard; alsof de groep 'migranten' homogeen is. Bestaande maatregelen gaan dus voorbij aan specifieke uitdagingen en problemen van ondernemers. Vrouwen staan bijvoorbeeld voor aanzienlijk meer uitdagingen om ondernemend te zijn, maar er is een gebrek aan genderspecifieke ondersteuning voor vrouwelijke migrantenondernemers.’ 

Welke gevolgen hebben deze restricties voor migranten?  

‘Het zorgt ervoor dat sommige groepen migranten minder betrokken zijn bij het ondernemerschap, meer moeilijkheden ondervinden dan anderen en uiteindelijk blijven steken in weinig winstgevende bedrijfsactiviteiten of zelfs failliet gaan. Vrouwelijke migranten en vluchtelingen worden met de meeste uitdagingen geconfronteerd. Omdat ze in het begin minder kansen hebben vanwege hun wettelijke status of omdat ze geen specifieke ondersteuning krijgen voor de extra uitdagingen waarmee ze worden geconfronteerd. En dat is niet gunstig. Niet alleen voor de migranten zelf, maar ook voor de ontvangende samenleving en haar economie. Want wat doe je als je een salaris wilt verdienen, maar dat niet kan op de reguliere arbeidsmarkt en alles je van alle kanten moeilijk wordt gemaakt? Dan ga je op zoek op de zwarte markt of in de illegaliteit. Dus in zekere zin creëren we problemen door de uitdagingen rond migrantenondernemerschap, en integratie van migranten meer in het algemeen, op de verkeerde manier aan te pakken.’  

Wat moet er gebeuren om migranten meer gelijke kansen te geven? 

'In het algemeen zou ik zeggen: de toegang tot een land of de arbeidsmarkt beperken is niet de oplossing. Iets proberen tegen te houden maakt de situatie vaak alleen maar erger. Als er mensen naar ons land komen die voor 99% willen werken en een fatsoenlijk leven willen leiden, dan denk ik dat we ze moeten proberen te steunen. Er is ook onderzoek gedaan naar de relatie tussen integratiebeleid en de positieve effecten ervan op de samenleving. Migranten zijn gelukkiger, gezonder en worden minder gediscrimineerd als ze dezelfde toegang en rechten hebben als autochtonen. In het proces worden vertrouwen en acceptatie tussen migranten en niet-migranten bevorderd. Er is dus sprake van een opwaartse spiraal. Als onderzoeker pleit ik daarom ook voor meer diepgaand wetenschappelijk onderzoek naar dergelijke mechanismen. In hoeverre begrijpen we de realiteit en oorsprong van (beleids)beperkingen voor migranten en het effect van deze beperkingen? Als academicus hoop ik met mijn onderzoek een bijdrage te leveren aan dat debat.' 

Tekst: Annette Zonnenberg 

Contactinformatie

Gaat over persoon
dr. G. Solano (Giacomo)