“No moral crusaders needed to reach climate goals”
“No moral crusaders needed to reach climate goals”

Mondiale klimaatkwetsbaarheid in kaart gebracht: socioeconomische factoren spelen een rol

De komende decennia zal klimaatverandering wereldwijd nieuwe bedreigingen met zich meebrengen. Onderzoekers van Climate Analytics (Berlijn) en het Global Data Lab (GDL) van de Radboud Universiteit hebben langetermijnprognoses ontwikkeld voor de mondiale klimaatkwetsbaarheid, die reiken tot het jaar 2100. Hun bevindingen, die vandaag zijn gepubliceerd in Nature Scientific Data, vormen een van de meest uitgebreide beoordelingen van de sociaaleconomische kwetsbaarheid voor klimaatverandering tot nu toe.

Het werk bouwt voort op de Global Data Lab Vulnerability Index (GVI), die vorig jaar werd geïntroduceerd. De GVI gaat verder dan conventionele benaderingen die voornamelijk de blootstelling aan fysieke klimaatrisico's beoordelen, en integreert zeven sociaaleconomische dimensies van kwetsbaarheid, waaronder economie, onderwijs, gezondheid, gender en infrastructuur, om een completer beeld te geven van de menselijke en maatschappelijke dimensies van kwetsbaarheid.

'De GVI kwantificeert hoe samenlevingen waarschijnlijk zullen reageren op klimaatrisico's', legt Janine Huisman, onderzoeker aan de Radboud Universiteit en eerste auteur van de studie, uit. 'Door de menselijke componenten van kwetsbaarheid te benadrukken, biedt de index cruciaal inzicht in welke gemeenschappen mogelijk het minst voorbereid zijn op de gevolgen van klimaatverandering.'

'Landen met een hoger percentage goed opgeleide en gezonde burgers kunnen beter anticiperen op de vereiste veranderingen en zich daar beter aan aanpassen', merkt Huisman op. 'En een betere infrastructuur maakt een snellere en effectievere rampenbestrijding mogelijk.'

Sociaaleconomische kwetsbaarheid in de toekomst

Om de dynamiek op lange termijn in kaart te brengen, heeft het onderzoeksteam de kwetsbaarheid gemodelleerd aan de hand van drie toekomstige klimaatscenario's, variërend van voortdurende afhankelijkheid van fossiele brandstoffen tot een volledige overgang naar hernieuwbare energie. Rosanne Martyr, senior wetenschapper bij Climate Analytics en medeauteur van het artikel, voegt hieraan toe: 'Hierdoor kunnen beleidsmakers en wetenschappers beoordelen of landen kwetsbaar blijven bij traditionele energiepatronen, of dat de kwetsbaarheid zelfs bij een snelle overgang naar hernieuwbare energie blijft bestaan.'

Het project is gestart op verzoek van de Vulnerable Twenty (V20)-groep van landen, die samen 20 procent van de wereldbevolking vertegenwoordigen, maar slechts 5 procent van de CO2-uitstoot voor hun rekening nemen. De GVI helpt verklaren waarom deze landen onevenredig grote risico's lopen bij verschillende klimaatscenario's voor de toekomst.

Subnationale kwetsbaarheid

Omdat kwetsbaarheid niet gelijkmatig over landen is verdeeld, zal een volgende stap zijn om de GVI uit te breiden naar het subnationale niveau. Jeroen Smits van de Radboud Universiteit en tevens coauteur, voegt hieraan toe: 'Omdat de kwetsbaarheid binnen landen sterk varieert, zal dit fijnmazigere perspectief veel gerichtere en effectievere aanpassingsstrategieën mogelijk maken.'

De GVI is vrij toegankelijk via de website van het Global Data Lab en vormt daarmee een waardevolle bron voor onderzoekers, beleidsmakers en internationale organisaties. 'We hopen dat de index een centraal instrument zal worden in mondiale klimaatevaluaties en zal helpen om maatregelen te richten op de plaatsen waar die het hardst nodig zijn', concludeert Smits.

Literatuurverwijzing

Huisman, J., Martyr, R., Rott, R., & Smits, J. (2025). Projections of climate change vulnerability along the Shared Socioeconomic Pathways 2020–2100. Scientific Data, 12(1). https://doi.org/10.1038/s41597-025-05732-z

Contactinformatie

Meer weten? Neem contact op via Persvoorlichting & Wetenschapscommunicatie, 024 361 6000 of media [at] ru.nl (media[at]ru[dot]nl). 

Thema
Internationaal, Natuur, Duurzaamheid