Onderzoeker Sophie Brand van de Radboud Docenten Academie onderzocht deze vragen samen met oud-collega Stefanie Ramachers. In hun onlangs gepubliceerde studie, verschenen in het Tijdschrift Onderwijspraktijk Studies, geven zij inzicht in de ideeën, het handelen en de ondersteuningsbehoeften van 110 mvt-docenten in Nederland.
Docenten zien meerwaarde, maar missen concrete handvatten
De studie laat zien dat een meerderheid van de docenten openstaat voor de integratie van taalbewustzijn in het bestaande taalvaardigheidsonderwijs. Tegelijkertijd ervaart 40% van de respondenten handelingsverlegenheid: zij hebben geen duidelijk beeld bij hoe deze integratie eruit zou moeten zien in de praktijk.
Docenten besteden in hun lessen momenteel vooral aandacht aan syntaxis en pragmatiek. Kennis van taal op woord- en klankniveau (morfologie en fonologie) komt aanzienlijk minder aan bod, terwijl juist voor deze onderdelen de behoefte aan ondersteuning het grootst is. Daarnaast halen docenten de taalvaardigheden lezen en luisteren zelden aan als vaardigheden waarin taalbewustzijn een rol zou kunnen spelen. Docenten geven aan behoefte te hebben aan voorbeeldmateriaal (88%), aan een professionaliseringstraject (61%) en tijd om met collega’s nieuw lesmateriaal te ontwikkelen (53%) en te testen (44%).
Belang voor leerlingen én onderwijs
Ondanks de praktische uitdagingen onderschrijven docenten de meerwaarde van taalbewustzijn voor hun leerlingen. Ze verwachten dat taalbewustzijn het inzicht in de structuur van taal vergroot, bijdraagt aan motivatie en aan communicatie in de mvt. Ook voor henzelf zien docenten voordelen: aandacht voor taalbewustzijn vergroot hun inzicht in leerproblemen van leerlingen en vergroot het werkplezier.
Implicaties voor curriculumontwikkeling
De studie van Brand en Ramachers biedt waardevolle input voor de implementatie van het vernieuwde mvt-curriculum. De resultaten onderstrepen het belang van een geleidelijke invoering met ruimte voor professionele ontwikkeling, samenwerking tussen docenten en onderzoekers, en praktische ondersteuning zoals beproefd lesmateriaal.