Afrikaanse olifanten zijn flinke bewegers, zegt Bouwman. ‘Per maand maken olifanten doorgaans gebruik van een leefgebied van zo’n 2000 km2. Dat is ongeveer net zo groot als de provincie Limburg. Per maand lopen ze zo’n 140 kilometer.’ Maar dat verandert dus als de omstandigheden veranderen: bij korte droogte (een maand) leggen olifanten minder afstand af dan normaal.
Trackers om de nek
Bouwman gebruikte data die in 19 jaar was verzameld door middel van trackers die om de nek van de olifanten hingen die in Botswana leven. ‘Dat heeft geen effect op het gedrag’, legt de bioloog uit. ‘De eerste week nadat ze zo’n tracker omhingen, vertonen ze een beetje afwijkend gedrag, maar daarna bewegen ze weer net zo veel als daarvoor.’ Bouwman zag dat de olifanten bij kortdurende droogte dicht in de buurt van rivieren en meren bleven. Ze kwamen minder in gebieden waar ook mensen zijn. ‘Maar als die droogte een jaar duurde, liepen de olifanten weg van de rivieren en meren en komen ze meer bij mensen in de buurt. Na één jaar is de rivier soms opgedroogd en zoeken de olifanten uit nood alternatieven.’
De zoektocht naar alternatieven bij langdurige droogte zorgt ook voor meer mens-dierconflicten. ‘Als een olifant eten gaat zoeken in een akker, kan dat dodelijk aflopen voor zowel mens als dier. Olifanten nemen meer risico als een droogte aanhoudt.’
Klimaatverandering
Bouwman: ‘Wat we hebben aangetoond, is dat het uitmaakt hoe lang een droogte duurt. Als we zien dat een droogte aanhoudt, kan het verstandig zijn om passende maatregelen te nemen. Een hek plaatsen bijvoorbeeld, of meer waterputten voor olifanten op strategische plekken neer zetten.’ Droogtes komen steeds meer voor, met name in zuidelijk Afrika, zegt de bioloog. ‘We weten eigenlijk niet zo veel over diergedrag tijdens droogte. We hopen dat deze studie kan bijdragen aan het beschermen van wilde dieren tegen de gevolgen van klimaatverandering.’