Onder invloed van sociale media?

Het is cruciaal dat we onderzoeken welke content en gesprekken op sociale media precies invloed op jongeren hebben

Beeld + reactie = inzicht

Dit inzicht kreeg ze toen ze een tijd terug voor haar onderzoek een serieuze alcoholcampagne aan een groep jongeren liet zien. De boodschap van die campagne was helder: alcohol drinken is schadelijk. Maar zodra de jongeren het filmpje hadden gezien, moesten ze lachen; ze maakten grappen; iemand vertelde over een leuk feestje gisteren. En binnen een paar minuten had de boodschap van de video een averechts effect, namelijk: een positief gesprek over alcohol. Die wisselwerking tussen beeld en de reactie is essentieel als we het effect van sociale media op jongeren willen begrijpen. 

Hoe vormt online gedrag…gedrag?  

Dus, wat zien jongeren op sociale media? Alcoholfoto’s, vape-content, influencers die extreem sporten of hun dunne lichamen laten zien behoren tot de dagelijkse kost. En die beelden vormen, bewust of onbewust, de ideeën die jongeren over zichzelf, hun gezondheid en hun gedrag hebben. Maar hoe? En wanneer? ‘Als onderzoekers weten we weinig over welke post indruk maakt, wat jongeren negeren of wegklikken, of wat ze liken en waar ze over gaan praten’, zegt Hendriks. Daarbovenop krijgt iedere jongere andere content te zien door gepersonaliseerde algoritmes. ‘Met de onderzoeksmethodes die we nu gebruiken kunnen we eigenlijk alleen achteraf met de jongeren praten’, verduidelijkt Hendriks. Ze weten dan al niet meer wat ze gezien hadden en wat ze toen voelden. ‘Bovendien kunnen we, vanwege terechte en belangrijke privacyredenen, niet zomaar in de gaten houden wat voor berichten ze naar elkaar op een platform als Instagram sturen.’ Daar moeten we dus een oplossing voor vinden. 

Een nieuwe onderzoekstool

En om dat gat te dichten werkt Hendriks aan een nieuwe tool die het wél mogelijk maakt om de activiteit van jongeren op sociale media te bestuderen. Deze tool bootst de werking van apps zoals Instagram en Facebook na, waarbij de onderzoekers mee kunnen kijken naar het gedrag van de gebruikers. Helemaal uniek is dat de onderzoekers kunnen experimenteren met zelfgemaakte content. Zo kunnen onderzoekers jongeren content laten zien dat is verzonnen door henzelf, zodat ze op een gecontroleerde manier kunnen meten wat het precies met de proefpersonen doet. De jongeren kunnen scrollen, reageren, posten en lezen zoals ze dat normaal gesproken ook doen én gebruiken de tool als een extra kanaal naast hun bestaande apps. 

‘Met deze tool kunnen we hopelijk gaan doen wat nu onmogelijk is: zien welke inhoud een jongere tegenkomt én hoe die daarop reageert, terwijl we tegelijkertijd experimenten uitvoeren’, zegt Hendriks. Op deze manier gaat het mogelijk worden om de effecten en mechanismen van sociale media beter te begrijpen. 

‘Schermtijd omlaag’ is te vaag 

We weten dat sociale media een belangrijke invloed op jongeren hebben en dat die invloed zowel negatief als positief kan zijn. ‘Het is daarom cruciaal dat we onderzoeken welke content en gesprekken op sociale media precies invloed op ze hebben,’ zegt Hendriks. Want zonder die kennis blijven onze oplossingen te algemeen. Aan de conclusie dat alleen de schermtijd omlaag moet, hebben we bijvoorbeeld nét niks. Met haar socialmediatool hoopt Hendriks grip te krijgen op de subtiele online invloeden die we tot nu toe niet goed begrijpen. En dat inzicht is hard nodig.