Waar gaat ons recycled plastic heen?
Veel soorten plastic zijn moeilijk te recyclen, vooral omdat plastic afval vaak bestaat uit een mengsel van verschillende polymeren, die van elkaar gescheiden moeten worden om ze te kunnen recyclen. Dit scheiden is uitdagend, en wanneer het niet goed gaat, is de kwaliteit van het gerecyclede materiaal slechter.
Een PET-fles is bijvoorbeeld goed te recyclen, maar verpakkingen die uit meerdere lagen verschillende kunststoffen bestaan vervuilen een recycling-stroom waar maar één polymeersoort in thuishoort. De kwaliteit van sommige gerecyclede kunststoffen is door dit soort uitdagingen lager dan die van nieuw plastic: ze zijn breekbaarder , verkleuren of minder sterk. Gerecycled plastic is daardoor vaak niet geschikt voor hoogwaardig hergebruik en verdwijnen daardoor naar producten van mindere kwaliteit. Het gebruik van gerecycled materiaal voor laagwaardige producten wordt ook wel downcycling genoemd.
Betere methoden
Eén manier om die plasticmengsels effectiever van elkaar te scheiden, is door tot het allerkleinste niveau precies te weten met welk materiaal je te maken. Dan weet je van ieder product wat erin zit, en wat eruit te halen valt (en hoe). Daarom werken onderzoekers van het Institute for Molecules and Materials (IMM) en Radboud Institute for Biology and Environmental Sciences (RIBES) bij de bètafaculteit aan een soort scan waarmee je de ‘vingerafdruk’ van het plastic kunt vastleggen in het project 'Munition for Optimalisation of Plastic Recycling'. Daarnaast wordt er een milieu-impact analyse gedaan om verschillende scenario’s voor het ophalen en verwerken van plastic afval in kaart te brengen.
Wat dit project uniek maakt, is deze combinatie van de innovaties in Chemische AI van de IMM onderzoekers met vernieuwingen in levenscyclusanalyse waarin verschillende vormen van recycling met elkaar worden vergeleken en de evaluatie van verschillende manieren van afvalinzameling. Daarnaast zijn er ook wetenschappers vanuit de Wageningen Universiteit betrokken om de invloed van gedrag en de leefomgeving op de samenstelling en verwerking van het afval in kaart te brengen. Hierdoor kan de grote moeite die de burger doet om plastic thuis te scheiden, in het grote plaatje op waarde worden geschat. “Samenwerken over verschillende onderzoeksrichtingen is een grote uitdaging, zeker wanneer het over de combinatie tussen natuurwetenschappen en de menswetenschappen gaat. Toch is dit de enige manier om de echte problemen waar we met onze samenleving elke dag voor staan, het hoofd te bieden. En als je dan eenmaal geleerd hebt om elkaars taal te praten, dan zie je als scheikundige wat al die moleculen in de maatschappij doen, en als psycholoog hoe ons gedrag en de waarde van ons afval zoveel met elkaar te maken hebben”, zegt chemisch onderzoeker en deel van het MUNITION team Jeroen Jansen.
De onderzoekers kijken ook naar de relaties tussen demografische gegevens (type gebouw, stad of platteland) en de samenstelling van ingezameld plastic afval. Het inzamelen, scheiden en verder verwerken van dit afval kan daarmee wellicht efficiënter gemaakt worden, zodat meer plastic van goede kwaliteit hoogwaardiger gerecycled kan worden.
De impact van beter plastic beheer
Als we grip krijgen op de plastic cyclus, en de neerwaartse spiraal van recycling weten te doorbreken, zouden we nog véel meer producten van écht kwalitatief gerecycled plastic kunnen voorzien, wat de afhankelijk van fossiele grondstoffen vermindert.
Bovendien kan beter gerecycled plastic aantrekkelijker worden voor de industrie. Als de kwaliteit van gerecycled materiaal verbetert, zullen bedrijven sneller overstappen op duurzame alternatieven in plaats van “maagdelijk” plastic dat direct uit de fabriek komt. Dit zou kunnen leiden tot een circulaire economie waarin plastic in onze afvalbak als een herbruikbare grondstof wordt gezien.
Een belangrijk uitgangspunt van het project is het ketenbegrip van het huishoudelijke plasticafval. De inzet en de kennis van de burger, het harde werk van de vuilnisophaaldienst en de high-tech sensoren die ingezet worden bij het hedendaagse plastic sorteren: alle onderdelen dragen bij aan het scheppen van waarde uit het plastic dat zijn huishoudelijke taak voltooid heeft. Alleen zo kan meer plastic daadwerkelijk opnieuw worden gebruikt, in plaats van verbrand of gedumpt.
Circulaire economie
In een tijd waarin plasticvervuiling wereldwijd een groeiend probleem is, kunnen geavanceerde recyclingmethoden een cruciale rol spelen in het verminderen van onze ecologische voetafdruk. Door plastic niet langer als afval maar als grondstof te beschouwen, kunnen we een stap zetten richting een duurzamere samenleving. En dankzij wetenschappelijke innovaties zoals chemische vingerafdrukken, transdisciplinaire samenwerking en digitale simulaties, komen we steeds dichter bij een circulaire toekomst. “We leven in een wereld waarin de denkpatronen, ook de economische, nog helemaal lineair zijn. Ieder product dat gemaakt wordt in een fabriek, eindigt nu op een vuilnishoop om in de verbrandingsoven geschept te worden. Hoe concepten als waarde, kwaliteit en vertrouwen in een circulaire wereld werken, beginnen we nu pas te begrijpen”, zegt Jansen.
