Zonnevlam
Zonnevlam

Supersnelle elektronen komen van twee soorten uitbarstingen op de zon

De door het ESA-geleide Solar Orbiter-missie heeft de stroom energetische deeltjes die door de zon de ruimte in worden geslingerd onderverdeeld in twee groepen. Dit onderzoek is gedaan door onder andere Antonio Vecchio van de Radboud Universiteit. Het ruimtevaartuig Solar Orbitor is daarbij recht door de elektronenstromen uit de zon heengevlogen.

De zon is de meest energetische deeltjesversneller in het zonnestelsel. Ze jaagt elektronen op tot bijna de lichtsnelheid en slingert ze de ruimte in, waardoor het zonnestelsel wordt overspoeld met zogenaamde ‘Solar Energetic Electrons’ (SEE's).

Onderzoekers hebben nu Solar Orbiter gebruikt om de bron van deze energetische elektronen te lokaliseren en te zien wat er daadwerkelijk op de zon gebeurt bij zo’n uitbarsting. Er blijken twee soorten SEE's met duidelijk verschillende verhalen te zijn: één heeft te maken met intense zonnevlammen (explosies van kleinere delen van het oppervlak van de zon) en één met grotere uitbarstingen van heet gas uit de atmosfeer van de zon (bekend als ‘coronale massa-uitbarstingen’ of CME's).

‘We zien een duidelijk verschil tussen ‘impulsieve’ deeltjesgebeurtenissen, via zonnevlammen, en ‘geleidelijke’ gebeurtenissen met CME's, waarbij gedurende langere tijd deeltjes vrijkomen’, zegt hoofdauteur Alexander Warmuth van het Leibniz-Institut für Astrophysik Potsdam (AIP) in Duitsland.

Zonnevlam elektronenstroom

Door de stroom vliegen

Hoewel wetenschappers zich ervan bewust waren dat er twee soorten SEE-gebeurtenissen bestonden, kon Solar Orbiter een groot aantal gebeurtenissen meten en veel dichter bij de zon kijken dan andere missies, door daadwerkelijk door de elektronenstromen te vliegen

‘We konden deze twee groepen alleen identificeren en begrijpen door honderden gebeurtenissen op verschillende afstanden van de zon te observeren met meerdere instrumenten – iets wat alleen Solar Orbiter kan doen’, voegt Warmuth toe. ‘Door zo dicht bij onze ster te komen, konden we de deeltjes in een ‘ongerepte’ vroege staat meten en zo nauwkeurig bepalen wanneer en waar ze bij de zon zijn ontstaan.’

De aarde veilig houden

Deze bevinding is van cruciaal belang voor ons begrip van ruimteweer, waar nauwkeurige voorspellingen essentieel zijn om ruimtevaartuigen operationeel en veilig te houden – daar vallen bemande ruimtevluchten ook onder. Voor voorspellingen van het ruimteweer zijn met name de deeltjes die door CME’s de ruimte in worden geschoten belangrijk: die bevatten meestal meer hoogenergetische deeltjes en kunnen veel meer schade aanrichten. Nu de twee soorten energetische elektronen goed uit elkaar kunnen worden gehouden, wordt dit voorspellen makkelijker.

Antonio Vecchio van het Radboud Radio Lab is erg blij met dit onderzoek: ‘Het laat precies zien waar de Solar Orbitor-missie om draait: een missie waarbij met meerdere instrumenten tegelijkertijd verschillende onderdelen van de magnetische activiteit van de zon kunnen worden gemeten. Het was heel interessant om samen te werken met mensen uit allerlei vakgebieden die over veel zaken heel anders denken. Door onze vaardigheden samen te voegen en door te leren van verschillende methodes, hebben we dit resultaat kunnen bereiken. 

Contactinformatie

Meer weten? Neem contact op met de onderzoeker zelf of met Persvoorlichting & Wetenschapscommunicatie via 024 361 6000 of media [at] ru.nl (media[at]ru[dot]nl). 

Thema
Universum