Twee mensen staan voor een muur met planten
Twee mensen staan voor een muur met planten

Symposium De tijd is nu: ‘Stop het gepolder over de milieudoelen’

Met de eind vorig jaar gelanceerde campagne ‘De tijd is nu’ zet de Radboud Universiteit zichzelf op de kaart als denkruimte voor duurzaamheidsvraagstukken. Met een symposium onder dezelfde titel bracht Radboud Academy begin maart wetenschap en praktijk bij elkaar om hieraan handen en voeten te geven. 'Sla de brug tussen wetenschap en praktijk'

‘Hoe bestaat het dat we de milieuproblemen almaar niet oplossen terwijl we al een halve eeuw de noodzaak weten van een duurzamere wereld? Aldus de noodkreet van hoogleraar Ingrid Visseren bij het symposium De tijd is nu op 6 maart. ‘Sterker nog, het wordt alleen maar erger.’ De hoogleraar, gespecialiseerd in fundamentele maatschappelijke veranderingen, ziet op de weg naar de gewenste duurzame toekomst nog de ene valkuil na de andere.

Een belangrijke valkuil volgens Visseren is het hapsnap-beleid. ‘Vaak is milieubeleid gericht op fysieke milieuproblemen, zoals ontbossing. Maar het gaat ook om de onderliggende oorzaken van deze problemen, zoals maatschappelijke waardes, om de werking van de instituties, om sociale en economische vraagstukken.’ De hoogleraar beveelt een raamwerk aan met een veelheid aan mogelijkheden, in samenhang uit te voeren, lees: de gewenste ontwikkelingen in gang zetten, en tegelijk de ongewenste niet-duurzame activiteiten afbouwen. ‘Dat doet pijn, en voor een succesvolle transitie moet je die pijn goed begeleiden.’

Aanjagen van het gesprek

Samen op weg naar een duurzame wereld door een andere relatie tussen mens en natuurlijke leefomgeving, aldus de inzet bij het symposium, met bijdrages van een keur van praktijkmensen. Bijvoorbeeld van Koen Eising van netbeheerder Alliander. Hij is belast met de maatschappelijke vraagstukken in het bedrijf, en illustreert op het symposium hoe de milieudoelen in de mangel komen van economische belangen. Neem de aanleg van zonnepanelen. ‘Daar kunnen we mee doorgaan tot we een ons wegen, maar dat helpt niks als je niet fundamenteel iets doet aan het terugdringen van ons energiegebruik.’

Volgens Visseren is het schipperen met de milieudoelen één van de valkuilen. ‘We stellen weliswaar doelen op, maar ook over de milieudoelen wordt in dit land gepolderd. Met dit gepolder moeten we stoppen.’ Eising herkent veel uit het onderzoek van Visseren in de praktijk van de energietransitie, waarin hij worstelt met diverse dilemma’s. Hij noemt het plan voor een groot zonnepark in Zeewolde ten behoeve van een nieuw energieslurpend datacentrum. ‘Je kunt wel zonnepanelen blíjven aanleggen, maar die ontwikkeling moet je ook in breder perspectief willen zien.’

Bij Zeewolde kwam het spanningsveld aan het licht aan welke energiebehoefte zo’n zonnepark nu eigenlijk moet voldoen – voor het datacentrum of voor de bevolking -, en hoe het opwekken van al die energie zich verhoudt tot de onderliggende waarden van de energietransitie. Eising ziet in het bespreekbaar maken van dit soort dilemma’s een de rol en verantwoordelijkheid voor een netbeheerder als Alliander. ‘Ons soort bedrijven kan meer leiding nemen in het aanjagen van het gesprek over de samenhang tussen de gewenste transities, zodat we bij de energievragen die op ons afkomen en waar we nauwelijks tegen kunnen opboksen, ook de waarde van de bredere welvaart laten meewegen.’

Ode aan de ‘pracademic’

Als antwoord op de leidende vraag van het symposium - hoe wetenschap kan bijdragen aan duurzaamheidsvraagstukken – breekt sociaal-wetenschapper Willem Elbers een lans voor de ‘pracademic’, lees: een ruimte waarin kennis en praktijkervaringen samenkomen. ‘Wat heeft de wereld van ons nodig?’ Die vraag moet volgens Elbers veel hoger op de onderzoeks- en onderwijsagenda. ‘Ik geloof in de kracht van opleiden. We moeten onze studenten niet alleen leren een goed wetenschapper te worden in klassieke zin, maar ook leren een pracademicus te worden, die weet hoe je verbinding legt met het bedrijfsleven of maatschappelijke organisaties, en samen kennis kan ontwikkelen om de gewenste veranderingen op gang te brengen.’

‘Handen uit de mouwen. Alleen door samen te werken kunnen we versnellen.’ Aldus Ingrid Visseren, die in de nazit van het symposium – samen met Koen Eising van Alliander - de daad bij het woord voegt: Visseren en Eising gaan mogelijkheden tot samenwerking verkennen. ‘Dit is precies waarop je hoopt bij de organisatie van zo’n symposium’, reageert Marije Klomp op het een-tweetje. Klomp, programmadirecteur Duurzaamheid van de universiteit, broedt samen met anderen over vervolgstappen na het symposium. ‘Je voelt op zo’n middag een stimulerende vibe om de krachten te willen bundelen voor een duurzamer wereld.’

Op 11 april start de nieuwe editie van de cursus Young Leadership for Sustainability, onder leiding van Marije Klomp. Inschrijven kan nog deze maand via deze link.

Foto: Daniel Funes Fuentes via Unsplash

Contactinformatie

Organisatieonderdeel
Radboud Academy
Thema
Duurzaamheid, Management