Synesthesie, neustussenschot en tolerantie in het Midden-Oosten: Radboud Science Awards 2020

Wat is de invloed van taalsystemen op de associatie tussen klinkers en kleuren? Hoe verandert de kwaliteit van leven na het rechtzetten van het neustussenschot, oftewel een septumcorrectie? En, draagt religie bij aan tolerantie of zet het geloof tolerantie juist onder druk? Met deze drie onderwerpen gaan wetenschappers naar basisscholen om leerlingen te interesseren voor de wetenschap. Dat kan dankzij de Radboud Science Awards, die vandaag zijn toegekend.

Tijdens een feestelijke ceremonie op woensdag 16 september 2020 nemen de onderzoeksteams van Radboud Universiteit en Radboudumc hun prijs in ontvangst, waarna zij een minicollege geven aan leerlingen uit het basisonderwijs.

Klinkers en kleuren

Denk je bij ‘ie’ aan lichtere kleuren dan bij ‘oe’? Dat kan! Zo bewijzen taalwetenschapper dr. Mark Dingemanse en neurobioloog dr. Tessa van Leeuwen dat een taalafhankelijk systeem invloed heeft op de associaties die we maken tussen klank en kleur. Een dergelijke vermenging waarbij de ene zintuiglijke waarneming ook een andere oproept, wordt synesthesie genoemd. Zij ontdekten bovendien meer dan tweehonderd synestheten die kleuren zien voor klanken en introduceren een nieuwe meetmethode in het veld, die breed toepasbaar is op allerlei vormen van synesthesie. In een vervolgonderzoek ontdekten Dingemanse en Van Leeuwen overeenkomsten tussen synesthesie en autisme op het gebied van zintuiglijke waarneming.

Noodzaak rechtzetten neustussenschot

De zogeheten septumcorrectie (rechtzetten neustussenschot) verbetert de doorgang van de neus om klachten als een verstopte neus en hoofdpijn te verhelpen. Hoewel het de meest voorkomende chirurgische ingreep is bij volwassenen binnen de keel-neus-oorheelkunde, ontbrak tot voor kort bewijs voor de effectiviteit daarvan. Prof. dr. Maroeska Rovers, dr. Machteld van Egmond en dr. Niels van Heerbeek onderzochten als eersten de effectiviteit en ook de kosteneffectiviteit van deze behandeling. Zij ontdekten dat patiënten die een septumcorrectie ondergingen een verbeterde neuspassage én een hogere kwaliteit van leven ervoeren dan patiënten die niet-chirurgisch behandeld werden en dat deze behandeling ook nog kosteneffectief is. Hun bevindingen zorgden voor het opstarten van een landelijke richtlijn voor KNO-artsen.

Tolerantie in het Midden-Oosten

Met zijn werk presenteert dr. Niels Spierings een doorbraak in het onderzoek naar de invloed van de islam op tolerantie. Zijn Midden-Oostenstudie onderscheidt verschillende dimensies van islamitische geloofsbeleving en theoretiseert en analyseert daarnaast de invloed van die dimensies in de verschillende Midden-Oostenlanden. Daaruit blijkt dat mensen die vaker naar de moskee gaan minder tolerant zijn naar anders-religieuzen, vooral in de paar landen waar een islamitische overheid preken reguleert. Daarnaast zijn moslims die zich religieuzer voelen over het algemeen niet intoleranter en zijn zij die de Koran letterlijk nemen juist toleranter, tenzij orthodoxe moslims onderdrukt worden. De samenkomst van nuance en generaliseerbaarheid in dit onderzoek zorgt voor een doorbraak in het debat over de invloed van de islam.

Onderzoek vertalen naar basisonderwijs

Door het winnen van de Radboud Science Awards nemen de onderzoekers deel aan een jaarlijks terugkerend educatieprogramma van het Wetenschapsknooppunt Radboud Universiteit (WKRU). Zij krijgen de gelegenheid om hun onderzoek, samen met leerkrachten, te vertalen naar het basisonderwijs. De projecten van deze Radboud Science Teams worden jaarlijks uitgebracht in de boekenreeks ‘Wetenschappelijke doorbraken de klas in!’. Leraren kunnen hiermee zelf activiteiten op het gebied van wetenschapseducatie uitvoeren in de klas.

Uitreiking

De uitreiking vindt plaats op 16 september, tussen 9.30 en 11.00 uur, in de Aula van de Radboud Universiteit.  Het evenement is online door iedereen live te volgen en er is beperkte ruimte voor publiek en pers in de zaal. 

Meer weten? Neem contact op met

• Jimmy Israël van het WKRU per mail via infowkru [at] ru.nl (infowkru[at]ru[dot]nl)
  of 024-3667222.
• Wetenschapsknooppunt Radboud Universiteit (WKRU)