‘Twin Peaks’: meer tweelingen dan ooit tevoren

Er worden meer tweelingen geboren dan ooit tevoren, zo blijkt uit een studie van onderzoekers van de Radboud Universiteit, de Universiteit van Oxford en INED, het Franse instituut voor demografische studies. Een op de 42 geboren kinderen maakt deel uit van een tweeling, een stijging van een derde vergeleken met de jaren tachtig. De bevindingen van de onderzoekers worden vandaag gepubliceerd in Human Reproduction.

Het onderzoek toont aan dat het percentage tweelingen met een derde is toegenomen van 9 tot 12 per 1000 bevallingen. Dit betekent dat er elk jaar ongeveer 1,6 miljoen tweelingen geboren worden, en dat één op de 42 op aarde geboren kinderen deel uitmaakt van een tweeling. Een belangrijke oorzaak van deze stijging is de sterke toename van het aantal vruchtbaarheidsbehandelingen als IVF (in-vitrofertilisatie), eierstokstimulatie en kunstmatige inseminatie. Een andere oorzaak is de stijging van de gemiddelde leeftijd waarop vrouwen kinderen krijgen in veel landen in de afgelopen decennia. De kans op het krijgen van een tweeling neemt namelijk toe met de leeftijd van de moeder.

Piek bereikt?

De onderzoekers vermoeden dat we de piek in het aantal tweelingzwangerschappen bereikt hebben, met name in de hoogontwikkelde landen in Europa en Noord-Amerika, omdat daar bij vruchtbaarheidsbehandelingen steeds meer nadruk wordt gelegd op het belang om maar één kind te krijgen. Hoe dit in armere landen, zoals in Afrika, zal verlopen is minder zeker, maar is van belang gezien de gevolgen voor de gezondheid van moeders en baby's en de grotere belasting van gezondheidsvoorzieningen bij tweelingzwangerschappen.

Professor Gilles Pison van het INED: 'Afrika had in beide periodes het hoogste percentage tweelingen en er heeft zich sinds de jaren tachtig geen noemenswaardige toename voorgedaan. Europa, Noord-Amerika en de Oceanische landen zijn hun achterstand echter snel aan het inhalen. Zo'n 80 procent van alle tweelingbevallingen in de wereld vinden nu plaats in Afrika en Azië.'

Global Data Lab

Voor hun studie verzamelden de onderzoekers informatie over het aantal tweelingen dat in de periode 2010-2015 geboren werd in 165 landen, die samen ruim 99 procent van de wereldbevolking vertegenwoordigen. Voor 112 landen konden ze daarnaast ook informatie over het percentage tweelingen in de periode 1980-1985 krijgen.

De meeste gegevens die voor de midden- en lage-inkomenslanden (LMIC's) zijn gebruikt, zijn afkomstig van het Global Data Lab van de Radboud Universiteit, dat een van 's werelds grootste databanken voor LMIC's beheert, met informatie over bijna 100.000 tweelinggeboortes in Afrika, Azië en Latijns-Amerika.

'Deze informatie is van groot belang, want de sterftecijfers van tweelingen zijn in deze landen nog steeds erg hoog', verklaart Jeroen Smits, directeur van het Global Data Lab en hoogleraar Economic and Human Development aan de Radboud Universiteit. 'Met name in Sub-Sahara Afrika verliezen veel tweelingen hun tweelingbroer of -zus in hun eerste levensjaren. Dat zijn er zo'n driehonderdduizend per jaar, bleek uit ons eerdere onderzoek.'

Sterftecijfers en complicaties

Christiaan Monden, hoogleraar aan de Universiteit van Oxford (VK): 'Het relatieve en absolute aantal tweelingen in de wereld is het hoogst sinds het midden van de twintigste eeuw en heeft naar alle waarschijnlijkheid zijn piek bereikt. Dit is belangrijk omdat bevallingen van tweelingen geassocieerd worden met hogere sterftecijfers onder baby's en kinderen en met meer complicaties voor moeders en kinderen tijdens en na de zwangerschap.

De onderzoekers stellen dat landen betere gegevens moeten bijhouden over tweelinggeboortes. Dit geldt met name voor lage-inkomenslanden waar de sterfte onder tweelingen het hoogst is, maar betrouwbare statistieken vaak ontbreken. In de komende jaren willen ze hun data aanvullen met recentere gegevens, om te bepalen of het aantal tweelingen in de hoogontwikkelde landen daadwerkelijk een hoogtepunt heeft bereikt en wat de gevolgen zullen zijn van de verdere verspreiding van IVF en gerelateerde technieken in Afrika en Zuid-Azië.

Meer weten? Neem contact op met

  • Persvoorlichting & wetenschapscommunicatie Radboud Universiteit, media [at] ru.nlclass="externLink", 024 361 6000
  • Prof. dr. Jeroen Smits,  jeroen.smits [at] fm.ru.nlclass="externLink"

Aan deze website wordt nog gewerkt. Meer informatie: 'een nieuwe website'.