Uitleg over wetenschappelijke consensus kan helpen bij het overtuigen van ontkenners

Mensen die incorrecte ideeën hebben over genetisch gemodificeerd eten, passen hun overtuiging eerder aan als ze te horen krijgen dat de wetenschappelijke consensus iets anders vertelt. Het kan nog effectiever zijn als ze daarnaast ook wordt uitgelegd hoe wetenschappelijke consensus werkt. Dit blijkt uit onderzoek van communicatiewetenschapper Aart van Stekelenburg van de Radboud Universiteit dat op 17 september in Psychological Science is gepubliceerd.

Van Stekelenburg en collega’s deden onderzoek onder Amerikanen die een misperceptie hadden over klimaatverandering of genetisch gemodificeerd eten. ‘Ze dachten dat genetisch gemodificeerd eten onveilig is of dat klimaatverandering niet door de mens veroorzaakt wordt. Dat is echter niet in lijn met het overweldigende wetenschappelijke bewijs,’ zo licht communicatiewetenschapper Aart van Stekelenburg het onderzoek toe.

‘Wat nu blijkt is dat het helpt als we mensen met mispercepties over genetische gemodificeerd eten, uitleggen dat er consensus is in de wetenschap. We lieten deze mensen onder andere een nieuwsbericht over genetisch gemodificeerd eten lezen en we zagen dat als daarin de wetenschappelijke consensus werd benadrukt deze mensen hun overtuiging aanpasten.’

Infographic over consensus

Van Stekelenburg en collega’s hielpen de participanten ook zelf uitzoeken of iets waar is, op basis van de wetenschappelijke consensus. Ze legden de deelnemers uit hoe consensus in de wetenschap werkt en hoe het te herkennen is. In een drietal experimenten kregen de deelnemers een infographic te zien met deze ‘consensus strategie’ om uit te vinden wat waar is en wat niet waar is.

‘Dit deden we in combinatie met een nieuwsbericht waarin de wetenschappelijke consensus al naar voren kwam. In het geval van genetisch gemodificeerd eten werkte het nog beter om mensen te informeren als er ook werd uitgelegd hoe wetenschappelijke consensus werkt. Bij berichten over klimaatverandering waren de resultaten minder duidelijk, waardoor we niet zeker weten of deze strategie bij dit onderwerp ook kan helpen om mensen te informeren.’

Volgens Van Stekelenburg kan dat onder andere komen doordat vertrouwen in klimaatwetenschappers in de VS lager is dan het vertrouwen in biomedische wetenschappers. ‘Het kan zijn dat door het mindere vertrouwen de nadruk op consensus onder klimaatwetenschappers ook minder invloed heeft op de overtuiging van klimaatontkenners.’

Boodschap aan journalistiek

Volgens Van Stekelenburg heeft zijn onderzoek duidelijke implicaties voor het omgaan met verschillende overtuigingen in de media over wetenschappelijke onderwerpen ‘Neem klimaatverandering, Een groot deel van de klimaatwetenschappers zegt dat dat een feit is. In het nieuws wordt echter niet vaak aangegeven dat er een wetenschappelijke consensus is, en er wordt ook regelmatig een tegengestelde opinie aan het woord gelaten. Sommige kranten, zoals The Guardian, hebben al eerder het gevaar van die valse balans besproken.’

Publicatie

https://doi.org/10.1177/09567976211007788

Meer weten? Neem contact op met

  • Aart van Stekelenburg, aart.vanstekelenburg [at] ru.nlclass="externLink"
  • Persvoorlichting & wetenschapscommunicatie Radboud Universiteit, media [at] ru.nl, 024 361 6000

Aan deze website wordt nog gewerkt. Meer informatie: 'een nieuwe website'.