We zitten er middenin: de reeks vrije dagen die jaarlijks begint met Pasen. Hoewel we met zoveel dagen vrijaf weinig te klagen hebben, is er een opvallende ontbrekende in het rijtje feestdagen, namelijk de Dag van de Arbeid. Waar onze buurlanden België en Duitsland, net als veel andere landen over de hele wereld, op 1 mei een nationale feestdag vieren, is Nederland een van de weinige landen die (bijna) niet stilstaan bij de Dag van de Arbeid.
En dat is bijzonder, want al in de jaren 1890 vonden in Nederland de eerste 1-mei-demonstraties plaats. Tijdens deze demonstraties toonden mensen solidariteit met arbeiders van over de hele wereld, maar in het bijzonder met arbeiders uit Chicago, waar de Dag van de Arbeid haar oorsprong kent.
‘In 1886 stelden arbeiders in de Verenigde Staten een harde deadline onder het motto 8-hour day, equal pay: op 1 mei van dat jaar moest de werkdag zijn teruggebracht van soms wel twaalf naar acht uur, zonder dat daar minder loon tegenover stond’, vertelt Mathijs van de Sande, universitair docent wijsgerige ethiek en politieke filosofie aan de Radboud Universiteit. ‘Toen dat niet gebeurde, kondigden de arbeiders vanaf 1 mei een algemene staking aan.’ Tijdens een van de demonstraties werden in Chicago vier arbeiders doodgeschoten. ‘Dat was natuurlijk olie op het vuur en de volgende dag waren er nieuwe demonstraties, zo ook op Haymarket Square, waar iemand een bom gooide, met meerdere doden en gewonden tot gevolg.’
Dat leidde weer tot flinke politierepressie, waarbij acht prominente anarchisten werden opgepakt die niets met de bom op Haymarket Square te maken hadden. Vier van hen werden na een showproces in 1887 opgehangen, terwijl een vijfde in zijn gevangenis zelfmoord pleegde.
De arbeiders in Chicago waren niet de enige die voor hun rechten opkwamen. Wereldwijd zetten bewegingen zich in en hielden ze contact met elkaar. ‘Het nieuws uit Chicago veroorzaakte internationaal een enorme schok en al snel groeide 1 mei uit tot een dag waarop arbeiders van over de hele wereld hun steun betuigden aan The Haymarket Eight, zo ook in Nederland.’
.jpg){kind=link}