De herinnering ligt nog vers in haar geheugen. Toen Stéfanie André zwanger was van haar derde kind, had ze een tijdelijk contract als universitair docent. ‘Dat gaf veel druk’, blikt ze terug. ‘Ik dacht: straks loopt mijn aanstelling af, wat dan? Terwijl ik zwanger was, had ik het gevoel dat ik nog harder aan mijn carrière moest werken.’
Volgens André ervaren veel jonge wetenschappers die spanning. ‘Na je PhD probeer je een vaste aanstelling te krijgen, meestal in de fase van gezinsvorming. Het wordt nog te vaak gezien als een of-of-verhaal: óf carrière, óf gezin. Die druk is sterker voor vrouwen. Zij hebben te maken met hun biologische klok en zijn door zwangerschap en verlof langer uit de running dan mannen.’
In haar workshop wil ze die druk bespreekbaar maken. ‘Het is waardevol om ervaringen daarover te delen. En om te laten zien dat het kan: een gezin én een academische loopbaan. In beide situaties hoort falen erbij, dus je kunt het maar beter omarmen.’
Balanceren tussen ambitie en moederschap
Tijdens de workshop deelt André haar eigen academische reis, langs niet-verlengde tijdelijke contracten, afgewezen beurzen en het moederschap. ‘Ik wil laten zien dat een academische carrière geen recht pad hoeft te zijn. Je groeit niet vanzelf door naar pakweg hoogleraar of onderzoeksdirecteur.’
De deelnemers gaan in kleine groepen in gesprek. Onder begeleiding van gespreksleiders delen ze ervaringen en hun zorgen over falen. ‘Praten halveert de zorg. Er is vaak angst om tekort te schieten, terwijl falen er gewoon bij hoort.’
Zelf leerde André perfectie los te laten. ‘Het is balanceren tussen thuis, wat ik zelf wil en wat het werk vraagt. Uiteindelijk ontdekte ik dat niet alles kan, en dat is oké.’ Het moederschap veranderde ook haar werkhouding. ‘Vroeger werkte ik ’s avonds door, nu stop ik op tijd om rond 17.00 uur mijn kinderen op te halen. Morgen is er weer een dag.’
Die begrenzing blijkt nu een kracht. ‘Ik ben efficiënter geworden en maak bewustere keuzes. Vraag mezelf nu af: wanneer is het voldoende? Je kunt eindeloos aan een onderzoek of tekst blijven sleutelen, maar op een gegeven moment moet je zeggen: nu is het goed genoeg.’
Tegelijkertijd realiseert André zich dat ze nu spreekt vanuit een bevoorrechte positie. ‘Inmiddels heb ik een vaste aanstelling, dus is het makkelijker praten. Tijdelijke contracten geven veel druk, zeker met kinderen of een kinderwens.’
Solidariteit en openheid
Volgens André ligt een deel van de oplossing in solidariteit. ‘Het is niet nodig om allemaal hetzelfde te doen. Zo hoeft vanuit het oogpunt van Erkennen & Waarderen niet iedereen beurzen binnen te halen. De één richt zich op onderzoek, de ander op onderwijs of impact.’ Door ervaringen te delen, wordt duidelijk dat afwijzingen normaal zijn. ‘Bij elke beurs zijn er meer afwijzingen dan toekenningen.’
André ziet dat wetenschappers steeds vaker ook afwijzingen delen, bijvoorbeeld via LinkedIn. Die cultuuromslag doorbreekt het beeld van enkel succes. In haar workshop creëert ze een veilige setting met duidelijke afspraken: respectvol omgaan met elkaar, iedereen mag iets zeggen, niets hoeft. ‘Openheid en veiligheid zijn daarbij belangrijk, want je deelt iets wat heel dichtbij je ligt. Die veilige en open sfeer moet er natuurlijk ook voor mijzelf zijn, om mijn verhaal te kunnen delen.’
Plezier houden
Wat André vooral in haar workshop wil meegeven, zijn nieuwe perspectieven. ‘Mijn promotor zei ooit: elke omweg levert je iets op. Niet alles hoeft direct bij te dragen aan je cv.’ Teleurstelling mag er zijn, maar hoeft niet te overheersen. ‘Ons werk is belangrijk, maar niet zó belangrijk om een afwijzing je week te laten verpesten. Humor en relativeren helpen daarbij. En vooral: plezier houden in wat je doet.’
Wat hoopt ze met haar workshop ‘Stralend falen’ uiteindelijk te bereiken? ‘Als één of twee deelnemers na afloop milder naar zichzelf kijken, is het geslaagd. Fouten maken hoort eenmaal bij leren en groeien.’ En als dat niet lukt? Met een glimlach: ‘Dan heb ik gefaald, maar wel stralend.’
Bij de workshop ‘Stralend falen’ op dinsdag 10 maart zijn eveneens vrouwen buiten de wetenschap welkom en ook mannen mogen aansluiten. Meer weten of jezelf aanmelden? Lees verder…
Foto: Edu Lauton via Unsplash