Als socioloog onderzoekt Peelen hoe mensen met een migratieachtergrond politiek betrokken zijn bij de Nederlandse samenleving. Is er bijvoorbeeld een politieke partij die opkomt voor hun belangen?
Waarom wordt ‘Hanki Panki Shanghai’ nog steeds gezongen?
Nederlanders met een Chinese migratieachtergrond worden in Nederland vaak gezien als ‘braaf, stil en succesvol’. Toch ervaart één op de twee Nederlandse Chinezen racisme. Als je minder snel erkend wordt als minderheid, wordt ook minder snel erkend dat er binnen jouw groep problemen zijn waar we aandacht voor moeten vragen. Daar wil socioloog en onderzoeker Anuschka Peelen verandering in brengen.
Een modelminderheid?
Het erkennen van Chinese Nederlanders als een minderheid die gehoord moet worden draagt bij aan de sociale cohesie van onze samenleving
'Ik kwam er tijdens mijn onderzoek achter dat mensen met een Chinese migratieachtergrond als een modelminderheid worden gezien’, zegt Peelen. Oftewel, Chinese Nederlanders werden lange tijd niet erkend als een minderheid. Mensen denken: met de Chinese Nederlanders gaat het gewoon prima.
Dat leidt tot het idee dat we niet hoeven te onderzoeken of er binnen deze groep iets speelt waar we tegen moeten vechten. ‘En in de wetenschap gaat het vaak over de grootste groepen, zoals mensen met een Turkse of Marokkaanse migratieachtergrond', zegt Peelen. Over Nederlanders met een Chinese migratieachtergrond is eigenlijk veel minder bekend. Terwijl een onderzoek uit 2024 al liet zien dat één op de twee Nederlanders met een Chinese achtergrond discriminatie of racisme ervaart. We moeten dus af van het idee dat er met deze groep in Nederland niets aan de hand is.
Covid-19 legde het racisme meer dan ooit bloot
De uitsluiting werd tijdens de coronapandemie extra duidelijk. Donald Trumps tweet, waarin hij Covid-19 omdoopte tot ‘The China Virus’, vond wereldwijd zijn racistische weerklank, ook in Nederland. Een schrijnend voorbeeld is het carnavalslied Voorkomen is beter dan Chinezen van radio-dj Lex Gaarthuis. 57 Nederlands-Chinese organisaties verklaarden het lied discriminerend en haatzaaiend. In het lied zaten zinnen als: het komt allemaal door die stink chinezen en vreet geen Chinees, dan heb je niks te vrezen. Er werd tevergeefs aangifte gedaan, volgens het OM was er geen grond om Gaarthuis te vervolgen. De pandemie werd een tijd waarin Nederlanders met een Chinese achtergrond op straat werden ontweken, ook al waren zij hier geboren en getogen. Een tijd waarin mensen hun neus en mond bedekten bij het voorbijgaan of racistische opmerkingen na riepen.
Kwalitatief onderzoek bij 28 Chinese Nederlanders
Daarom besloot Peelen haar licht op deze groep Nederlanders te laten schijnen. Ze interviewde 28 Chinese Nederlanders met de vraag: voel jij je in de politiek vertegenwoordigd? De antwoorden logen er niet om: Ik stem niet, want er is niemand die er voor me is. Of: Ik heb het gevoel dat er niemand in de politiek is die om mij geeft, behoren tot de veelvoorkomende antwoorden.
‘Hanki panki shanghai’ en ‘sowieso goed in wiskunde’
Covid-19 zette een uitroepteken achter de uitsluiting die Chinese Nederlanders iedere dag ervaren, maar om welke vormen van racisme gaat het eigenlijk dagelijks? ‘Een van de grootste voorbeelden blijft wanneer er op basisscholen ‘Hanki Panki Shangai’ wordt gezongen tijdens verjaardagen’, zegt Peelen. Ondanks dat ouders aangeven dat dit racistisch is en dat het hun kinderen pijn doet, zingen klassen deze tekst nog steeds. Dit laat zien hoe moeilijk het voor Chinese Nederlanders is om serieus genomen te worden. Peelen vraagt ook aandacht voor positieve stereotypen, zoals het idee dat alle Chinezen goed zijn in wiskunde en alleen maar hard werken. ‘Ook die positieve misrepresentatie kan een negatief effect hebben op de politieke inclusie van Nederlandse Chinezen’, verduidelijkt Peelen. Beide gevallen dragen namelijk bij aan het gevoel dat mensen geen moeite doen om Nederlandse Chinezen te begrijpen.
Cartoons van Asian Raisins
Speciaal daarom laat Peelen een reeks cartoons ontwerpen door Maaike Hartjes, illustrator bij Asian Raisins; een stichting die zich inzet voor het bestrijden van racisme tegen Oost- en Zuidoost-Aziatische mensen in Nederland. ‘De ontwerpen van deze cartoons komen rechtstreeks uit mijn onderzoek’, zegt Peelen. ‘Het gaat erom dat mensen straks in één beeld kunnen herkennen wat Nederlanders met een Chinese migratieachtergrond dagelijks meemaken.’
Peelen sluit af: Iedereen heeft stemrecht in Nederland. Hoe beter ons beeld van de politieke representatie van alle groepen in Nederland is, hoe beter we naar deze groepen kunnen luisteren. En dat draagt uiteindelijk bij aan meer politieke inclusie in Nederland. In een democratie wil je daarom iedereen vertegenwoordigd zien. Het erkennen van Chinese Nederlanders als een minderheid die gehoord moet worden draagt bij aan de sociale cohesie van onze samenleving.
Contactinformatie
- Contactpersoon
- A.A.E. Peelen (Anuschka)
- Organisatieonderdeel
- Sociologie, Radboud Social Cultural Research, Faculteit der Sociale Wetenschappen
- Gaat over persoon
- A.A.E. Peelen (Anuschka)
- Thema
- Diversiteit, Samenleving
