We moeten met een opener blik naar Young Adult-literatuur kijken, volgens de literatuurwetenschapper. De wijze waarop een boek is uitgegeven – als YA-boek of roman voor volwassenen – bepaalt mede hoe een boek wordt ontvangen. YA-literatuur is te beschouwen als een onderdeel van de jeugdliteratuur, die minder aandacht krijgt en minder aanzien heeft. ‘Dat is jammer’, vindt Ackermans. ‘Het heeft gevolgen voor de waarde en canonisering van YA-boeken, en de acceptatie ervan in het onderwijs. Daarnaast vragen sommige YA-titels meer van de lezer dan sommige volwassenenromans.’
Opkomst Young Adult
‘YA-literatuur is een marktsegment’, legt de onderzoeker uit, ‘niet zozeer een genre, zoals thrillers, fantasy of historische romans dat zijn.’ Het gaat namelijk om literatuur voor een specifieke doelgroep: jongeren vanaf een jaar of 15. Als categorie kwam YA-literatuur in Nederland op vanaf 2009, nadat het begrip was overgewaaid uit de Verenigde Staten. Uitgeverij Lemniscaat begon in Nederland boeken uit te geven met het stempel ‘Young Adult’ en al snel volgden andere uitgevers.
Ackermans onderzocht de ontwikkeling van YA-literatuur in Nederland in de afgelopen vijftien jaar en analyseerde de omgang met YA-literatuur door verschillende spelers in het literaire landschap. In die periode begonnen boekhandels en bibliotheken steeds vaker aparte afdelingen of kasten voor YA-literatuur. Ook werd een speciale prijs voor literatuur voor jongeren en een Boekenweek voor jongeren geïnitieerd, die eerder niet bestonden, en specialiseerden uitgeverijen zich meer en meer in YA-boeken.
Ontlezing
YA-literatuur spreekt jongeren aan en kan helpen de ontlezing onder jongeren tegen te gaan. Zo worden YA-titels bijvoorbeeld massaal gedeeld op BookTok en zijn YA-boeken wereldwijd de bestverkopende boekencategorie. ‘Jongeren hebben duidelijk een stem gekregen in het toekennen van waarde én helpen mee aan de marketing van voor hen bedoelde boeken. Ze zijn “prosumenten” geworden, die lezen als een lifestyle zien,’ aldus Ackermans.
Toch zijn er docenten die er nog voor terugdeinzen om YA-titels te gebruiken in hun lespraktijk. ‘Uit mijn enquête onder docenten Nederlands bleek wel dat het merendeel YA-literatuur inmiddels toestaat op de leeslijst in de bovenbouw van havo/vwo. Tegelijkertijd bestaan er vooroordelen over de literaire kwaliteit van YA-boeken én is er wat betreft inzet in de klas nog een wereld te winnen.’ De letterkundige laat in haar proefschrift daarom ook een didactische aanpak zien waarmee docenten deze boeken in de klas kunnen behandelen. Daarbij verdiepen leerlingen zich in de verbeelding van de adolescentie in YA-literatuur.
Ackermans: ‘YA-literatuur is een enorm interessant cultureel fenomeen. Vaak worden YA-boeken als brug gezien tussen jeugdliteratuur en de literatuur voor volwassenen, maar ze zijn ook op zichzelf inhoudelijke, kritische en academische aandacht waard.’