Die vraag staat centraal in een nieuwe studie van Charlot Cassar, Ida Oosterheert en Paulien Meijer, recent gepubliceerd in Teaching and Teacher Education.
Niet het onderwerp, maar de interpretatie telt
De onderzoekers analyseerden hoe 60 leraren uit het primair en voortgezet onderwijs in 13 Europese landen hun beslissing rechtvaardigden om te reageren op een onverwachte controversiële situatie in de klas. Wat opvalt: de rechtvaardigingen hingen minder af van het onderwerp zelf dan van hoe leraren de situatie op dat moment interpreteerden en wat er volgens hen op het spel stond.
Vijf vormen van rechtvaardiging
Uit de analyse kwamen vijf terugkerende vormen van rechtvaardiging naar voren. Leraren grepen in om leerlingen te beschermen en schade te voorkomen, om morele grenzen te stellen, om vooroordelen en stereotypering te doorbreken, om bij te dragen aan democratische en kritische vorming, of vanuit een gevoel van educatieve legitimiteit en professionele verantwoordelijkheid. Daarbij richtten leraren zich niet alleen op de directe dynamiek in de klas, maar ook op bredere gevolgen: wat nemen leerlingen mee buiten de klas? Wat gaan zij reproduceren, accepteren of juist bevragen?
Professioneel oordeel onder onzekerheid
De studie laat zien hoe complex het professionele oordeel van leraren is, juist in die korte, onvoorziene momenten. Door leraren achteraf gestructureerd te laten reflecteren op hun keuzes, wordt dat redeneerproces zichtbaar en daarmee bespreekbaar.
Over de auteurs
Charlot Cassar is promovendus bij de Radboud Docenten Academie en richt zich op professioneel oordelen van leraren in ethisch geladen situaties.
Ida Oosterheert is universitair hoofddocent aan de Radboud Docenten Academie en doet onderzoek naar leren en professionele ontwikkeling van leraren.
Paulien Meijer is hoogleraar Teacher Learning and Development aan de Radboud Docenten Academie en onderzoekt onder meer de professionele identiteit en het handelen van leraren in complexe situaties.
Het volledige artikel is te lezen via: https://doi.org/10.1016/j.tate.2026.105702