‘We zorgen voor grondstofzekerheid in de regio’

27 februari 2025 Onderzoeksbericht

Met het project ‘Circulaire Topregio Arnhem Nijmegen’ hopen universitair hoofddocent duurzaamheid en circulariteit Sjors Witjes en Kristie Lamers, directeur van Lifeport@ de transitie naar een circulaire economie aan te jagen.

Onze samenleving draait op wat de aarde ons biedt: grondstoffen. Die zijn nodig voor onze verpakkingsmaterialen, elektrische apparaten, ons voedsel en nog veel meer. De behoefte aan grondstoffen neemt wereldwijd toe. Tegelijkertijd verspillen we ook veel grondstoffen. “We komen op het punt dat grondstoffen opraken en onbetaalbaar worden”, vertelt Sjors Witjes, universitair hoofddocent aan de Faculteit der Managementwetenschappen. “De enige duurzame oplossing is grondstoffen meer hergebruiken en zo onze grondstofzekerheid garanderen. We moeten van een lineaire naar een circulaire economie.”

Die circulaire transitie wil Witjes stimuleren samen met belangrijke ketenpartners binnen het project Circulaire Topregio Arnhem Nijmegen, onderdeel van de Regio Deal Gezonde Groene Groei. Penvoerder van het project is innovatienetwerk Lifeport@. Door een brug te slaan tussen ondernemers, onderzoekers en overheid, werken we samen aan oplossingen voor circulaire vraagstukken, vertelt directeur Kristie Lamers. “Wij zijn de smeerolie en brengen de verschillende partijen samen.”

“Het draait allemaal om samenwerking. Dat is makkelijk gezegd, maar moeilijk gedaan.”

Het project bestaat uit drie initiatieven: een onderzoeksprogramma, een Triple Helix Ecosysteem en de Lifeport@ Innovatie Hub. Witjes licht toe: “Vanuit het onderzoeksprogramma Organisational Sustainability and Circularity ontwikkelen we nieuwe kennis rond circulariteit. We onderzoeken hoe we de transitie voor elkaar kunnen boxen. En hoe we dat regionaal efficiënt kunnen organiseren. Het tweede initiatief, het Triple Helix Ecosysteem, biedt een platform voor ondernemers, overheid en onderwijs. Daarin delen we onze kennis en testen nieuwe businessmodellen.”

In de Lifeport@ Innovatie Hub werken alle partijen - ondernemers, overheid, onderwijs en wetenschap - samen aan praktische oplossingen. Lamers: “We gaan fysiek bij elkaar zitten en werken aan concrete praktijkprojecten. Het draait allemaal om samenwerking. Dat is makkelijk gezegd, maar moeilijk gedaan.”

Aan wat voor circulaire praktijkoplossingen moeten we denken?

Witjes: “De luiercentrale is een mooi voorbeeld. We hebben alle actoren uit de luierketen bij elkaar gezet hier in het Erasmusgebouw. ‘400 kiloton luierafval’ stond er op het bord geschreven. Dat was onze opgave. Wat gaan we daarmee doen? Uiteindelijk is het gelukt om samen met Afvalenergiecentrale ARN een luierrecycling systeem op te zetten. ARN verwerkt nu 14.000 ton luiers per jaar. Ze zijn wereldleider op dit gebied. ‘Ons circulair vlaggenschip is een poepschip’, zoals de directeur van ARN het mooi verwoordde.”

Kunnen mkb-bedrijven niet zelf verduurzamen? Waarom is zo’n project nodig?

Lamers: “Wij komen veel, vaak kleine, mkb-bedrijven tegen die graag willen verduurzamen en innoveren, maar zelf niet de mankracht, het geld of de kennis in huis hebben om dat te doen. Om een voorbeeld te geven: schildersbedrijven bleken met oude ongebruikte verf te blijven zitten. Terwijl ongebruikte verf juist als grondstof kan dienen voor nieuwe verf. Dat scheelt ook veel chemisch afval. We hebben alle betrokken partijen om tafel gezet. Wat logistiek en qua vergunningen een onbegonnen klus leek, eindigde in succes. In twee dagen tijd is meer dan 6000 kilo oude verf ingezameld en verwerkt. Recycling van verf blijkt praktisch uitvoerbaar én financieel haalbaar.” “En de verf blijft in de regio. Zo organiseren we grondstofzekerheid in de regio”, vult Witjes aan.

Jullie willen ook talent aantrekken?

Lamers: “We willen studenten graag laten kennismaken met regionale bedrijven. Studenten lopen tijdens hun studie een stage, bijvoorbeeld bij een bedrijf als Tony Chocolonely in Amsterdam. En eenmaal afgestudeerd, komen ze daar te werken, simpelweg omdat ze dat bedrijf kennen. Ondertussen staan bedrijven hier in de regio voor grote, super interessante uitdagingen.”

“Kijk naar Synprodo in Wijchen bijvoorbeeld, vult Witjes aan, “zij staan voor een interessante opgave. Synprodo produceert piepschuim (EPS of geëxpandeerd polystyreen in vaktermen). Dat is gemaakt van aardolie dus niet erg milieuvriendelijk. De levensduur verlengen en zoveel mogelijk recyclen zijn dus belangrijk. Europese wetgeving schrijft voor dat 35% van toekomstig EPS moet bestaan uit gerecycled materiaal. In de Innovatie Hub denken studenten met Synprodo mee om deze uitdaging een succes te laten worden. Zo proberen we talent voor de regio aan te trekken en te behouden.”

Projecten moeten toch niet op subsidie draaien?

Lamers: “Zeker niet. Je moet zorgen dat het een sluitende businesscase wordt. Kijk naar de luiercentrale. De vooronderstelling was dat het veel te duur zou zijn om de luiers te recyclen. Maar als je goed samenwerkt en de processen slim inricht, blijkt het toch rendabel te zijn. De Circulaire Topregio biedt de kans om te zoeken naar circulaire praktijken die een businessmodel zijn.”

De bevlogenheid van Witjes en Lamers om de transitie naar een circulaire economie te bespoedigen, verklaren ze vanuit hun achtergrond. Witjes: “Ik ben industrieel ontwerper van huis uit. Dat zijn probleemoplossers. Ik geniet ervan om samen met anderen te werken aan concrete oplossingen voor een duurzamere regio.” Zichtbaar impact hebben, is ook wat Lamers aanspreekt. “We leven in een grote wereld waarin het nare nieuws maar over ons heen dendert. Mijn werk bij Lifeport@ geeft me handelingsperspectief. Ik kan concreet wat betekenen en zorgen voor een betere toekomst in mijn eigen regio. Ooit studeerde ik geschiedenis. Toen was ik vooral geïnteresseerd in revoluties. Die historische blik op transities vind ik nog altijd waardevol. Op naar een circulaire revolutie!”

Interesse in het Lifeport Festival Circulair op 2 juni 2025?

Klik hier

Tekst: Inge Mutsaers

Foto van Sjors Witjes: Duncan de Fey

Contactinformatie

Organisatieonderdeel: Faculteit der Managementwetenschappen, Institute for Management research, Sectie Bedrijfskunde, Responsible Innovation & Entrepreneurship
Gaat over persoon: dr. ir. S. Witjes (Sjors)