Onderzoekers van de Radboud Docenten Academie, de Hogeschool Arnhem en Nijmegen en de Hogeschool Leiden publiceerden een artikel in het Journal of Education for Teaching. Dat laat zien dat startende leraren duidelijk van elkaar verschillen in hoe zij zichzelf als professional zien – en dat deze verschillen samenhangen met hun ervaringen in de praktijk.
Drie typen zelfbeeld bij starters
Uit het onderzoek blijkt dat startende leraren grofweg drie typen zelfbeeld hebben. Meer dan de helft van de starters ontwikkelt een overwegend positief zelfbeeld. Deze groep rapporteert vooral ondersteunende en succesvolle ervaringen in de praktijk. Ongeveer een derde van de starters heeft een gematigd zelfbeeld, gekenmerkt door wisselende – zowel positieve als negatieve – ervaringen. Een kleinere maar belangrijke groep (ruim 10%) ontwikkelt een negatief zelfbeeld en heeft vooral negatieve praktijkervaringen.
Juist de leraren met een gematigd of negatief zelfbeeld blijken kwetsbaar, bijvoorbeeld als het gaat om motivatie, werkplezier en het risico op voortijdige uitval.
Implicaties voor inductie en begeleiding
De bevindingen onderstrepen dat effectieve inductie meer vraagt dan algemene begeleiding. Startende leraren verschillen sterk in hun zelfbeeld en hebben daardoor uiteenlopende ondersteuningsbehoeften. Het expliciet bespreken van het zelfbeeld van starters kan helpen om signalen van kwetsbaarheid vroegtijdig te herkennen en passende ondersteuning te bieden.
Daarnaast laat het onderzoek zien hoe groot de invloed van praktijkervaringen is op de ontwikkeling van het zelfbeeld: ervaringen kunnen dit versterken, maar ook ondermijnen. Dat maakt het creëren van een veilige, ondersteunende leeromgeving in de inductiefase cruciaal voor het behoud en de professionele groei van startende leraren.
Publicatie
Het artikel biedt verdiepende inzichten voor schoolleiders, schoolopleiders, programmaleiders en andere betrokkenen bij inductie en professionalisering en is hier te lezen: https://doi.org/10.1080/02607476.2026.2630283