Wat zijn mijn eigen talenten? Deze vraag hield Lineke van Tricht al op jonge leeftijd bezig. Sterker nog: als puber voelde ze zich het domste meisje van de klas. Van Tricht: ‘Onterecht natuurlijk.’
Een paar jaar later vond Van Tricht haar eigen talent toen ze op 23-jarige leeftijd als docent Nederlands en Engels aan het werk ging. ‘Mijn vader werkte ook in het middelbaar onderwijs. Hij heeft veel collega’s zien komen en gaan. Of er zien blijven werken terwijl ze als docent helemaal niet gelukkig waren.”
Hij gaf haar het advies: geef het twee jaar de tijd en besluit dan of het iets voor je is. Van Tricht: ‘Ik vond het heel leuk om voor de klas te staan. Toen ik vervolgens doorstroomde naar de rol van afdelingsmanager en in aanraking kwam met hoogbegaafdheid, vroeg ik mij direct af: hoe zorg ervoor dat deze leerlingen ook tot bloei komen?’
‘We hebben het gymnasium’
Ze herinnert zich het moment nog goed. Ze werd na negen jaar lesgeven afdelingsmanager op een middelbare school en moest al vrij snel voor het eerst een praatje voor de Open Dag voorbereiden. ‘Ik dacht dat ik op alle vragen antwoord kon geven. Maar toen vroeg een vader terecht: hoe begeleiden jullie hoogbegaafde kinderen? Ik moest het even voor hem uitzoeken en kwam niet verder dan: we hebben het gymnasium. Toen belde ik met collega’s werkzaam op scholen in de omgeving en kwam ik erachter dat er op scholen weinig expertise was over hoogbegaafdheid. Uiteindelijk is zijn dochter toch bij ons op school gekomen en heb ik mij volop in hoogbegaafdheid verdiept, onder meer door er een opleiding in te volgen.’
Hoogbegaafde talenten
Ruim zestien jaar later is Van Tricht niet meer als docent voor de klas te vinden. Ze is eigenaar van haar bureau. Over de naam hoefde ze niet lang na te denken: Bureau Talent. ‘Met mijn bureau richten we ons op iets wat er dus nog niet was: onderwijs, begeleiding en lesmateriaal voor hoogbegaafde jongeren in de leeftijd van 10 tot 18 jaar. We geven onder andere docenten begeleiding bij het aanpassen van het huidige lesmateriaal aan de leerbehoeften van hoogbegaafde jongeren.’
Als Van Tricht nu terugdenkt aan het antwoord dat ze aan de vader na de Open Dag gaf, beseft ze hoe rijk ze inmiddels aan kennis is. ‘Al in het eerste jaar van Bureau Talent viel mij op dat de groepen hoogbegaafde leerlingen met wie ik werk, geen afspiegeling van de samenleving waren.’
Kansengelijkheid
Van Tricht promoveert nu op de Radboud Universiteit en verdiept zich meer in gelijke kansen in het hoogbegaafdenonderwijs. ‘Mijn onderzoek focust zich op de motivatie van begaafde leerlingen uit gezinnen met een lage sociaal-economische status. Zij hebben minder kans om als begaafd (h)erkend te worden. Om die kansen te vergroten, voeren we andere testen uit om hoogbegaafdheid te testen: een deels non-verbale intelligentietest.’
Deze variant focust meer op potentie en minder op prestatie. ‘Het hebben van een grote woordenschat en logisch kunnen redeneren is bij de andere tests belangrijk om herkend te worden met hoogbegaafdheid. Dat krijgen kinderen met hoogopgeleide ouders – in tegenstelling tot kinderen van ouders met een lage opleiding – natuurlijk meer mee in hun opvoeding.’
Uit de testen van haar onderzoek is te zien dat hoogbegaafdheid niet alleen op het gymnasium voorkomt. ‘En niet alleen bij het type leerling die iedereen voor zich ziet als we het hebben over hoogbegaafdheid: het blanke jongetje met een brilletje op en wijsneuzerig veel vragen stelt.’
Ze vervolgt: ‘En ja, dan is het even wennen voor sommige kinderen dat zij als hoogst-scorenden uit de test komen. Dé hoogbegaafde bestaat niet. Ieder heeft zijn eigen kwaliteiten, valkuilen, uitdagingen en behoeften. Onderwijs en begeleiding op maat bieden om zo de talenten van jongeren te vinden en verder te ontwikkelen is mijn talent. Ik gun het pubers met wie ik werk zo dat zij op jonge leeftijd eigen talenten kunnen ontdekken!’
Enkele tips van Lineke om als docent hoogbegaafde leerlingen te (h)erkennen én er goed mee om te gaan:
- 'Besef dat hoogbegaafde kinderen ook de leerlingen kunnen zijn waarvan je het niet verwacht. Niet het standaard type die altijd de wijsneus is. Ja, ook dit kind kan hoogbegaafd zijn uiteraard. Maar een leerling die heel uitdagend gedrag vertoont of juist enorm teruggetrokken is kan dit gedrag ook vertonen omdat hij of zij niet uitgedaagd wordt op school.'
- 'Kijk eens kritisch naar je eigen lesmethode en zorg ervoor dat ook alle personages hierin zo divers mogelijk afgebeeld worden. Gebruik dus niet altijd alleen maar de naam Maria, Gerrit of Pieter. Maar ook eens Stanley, Farida of Osama. Niet alleen in bewoordingen maar ook in afbeeldingen. Kijk eens rond in je klaslokaal en check of de posters ook een divers beeld laten zien voor de leerlingen.'
- 'Het belangrijkste? Schep vertrouwen bij de leerlingen.'
Cursusaanbod Radboud Universiteit
De Radboud Universiteit gelooft dat je kinderen, jongeren en volwassenen met capaciteiten op een hoogbegaafd niveau geen label moet opplakken, maar bieden wat ze nodig hebben. Draag bij aan het ontdekken, herkennen en uitdagen van verborgen talent. Ontdek meer over onze opleidingen, samenwerkingsmogelijkheden en maatwerkprogramma's op het gebied van hoogbegaafdheid.
Foto: Jakayla Toney via Unsplash