Painting by Ridolfo del Ghirlandaio
Painting by Ridolfo del Ghirlandaio

Bewegende afbeeldingen

Polyfrontale schilderijen en lichamelijke waarneming in het zestiende-eeuwse Italië.
Tijdsduur
1 september 2019 tot 31 augustus 2023
Projecttype
Onderzoek

Ondanks onze dagelijkse interactie met afbeeldingen is ons contact met oude schilderijen meestal dat van museumbezoekers die op veilige afstand naar ingelijste doeken of panelen kijken, of forenzen die op hun mobieltje door Instagram-feeds swipen.

Veel vroegmoderne schilderijen werden echter oorspronkelijk lichamelijk benaderd. In het zestiende-eeuwse Italië werden schilderijen in de (semi-)privéruimte om allerlei redenen aangeraakt, bewogen, gekust en besproken. 'Polyfrontale' schilderijen vergemakkelijkten deze multisensorische interacties omdat ze aan twee kanten beschilderd waren of beweegbare onderdelen hadden zoals deurtjes of schuifdeksels die de toeschouwers aanmoedigden de werken met hun handen aan te raken en de beweegbare onderdelen te manipuleren. Deze veelzijdige objecten lokten de toeschouwer dus in een kinetische interactie die zowel fysiek als intellectueel was. Deze ervaringen werden beïnvloed door ideeën uit de Renaissance over openbaring en zintuiglijke waarneming, en speelden in op hedendaagse ontwikkelingen in de kunsttheorie.

Schilderijen met beweegbare delen opereerden op het kruispunt van kunst, filosofie, theologie, literatuur en wetenschap, maar zijn nooit geanalyseerd als fenomenen binnen deze kaders. Dit project biedt een nieuw perspectief op de vroegmoderne materiële cultuur door de vraag te stellen: hoe nodigden renaissanceschilderijen met beweegbare delen de toeschouwer uit tot bewegen en aanraken, en hoe beïnvloedde deze fysieke en mentale interactie de constructie, overdracht en receptie van betekenis?

 

Resultaten

Wijnands, C. (2020). Reflections of the Hidden Duchess and the Moon King. The Tabula Scalata and the Engaged Beholder in Sixteenth-Century Italy. Ikonotheka, 29, 79-101. doi: 10.31338/2657-6015ik.29.2

Financiering

Contactinformatie

Contactpersoon