Een dienstmeid probeert met een ragebol een spinnenweb met spin te verwijderen. Illustratie bij het verhaal 'De spin en de zijdeworm' uit 'Fabelen voor de Nederlandsche jeugd' (1792). Rijksmuseum Amsterdam, inv.nr. RP-P-1907-5006.
Een dienstmeid probeert met een ragebol een spinnenweb met spin te verwijderen. Illustratie bij het verhaal 'De spin en de zijdeworm' uit 'Fabelen voor de Nederlandsche jeugd' (1792). Rijksmuseum Amsterdam, inv.nr. RP-P-1907-5006.

Bugging Bugs

Mens-insectrelaties in Nederland, 1650-1900

Insecten zijn een essentieel onderdeel van onze wereld, maar hun bestaan wordt bedreigd. De afgelopen twee eeuwen zijn insecten gezien en bestreden als ongewenst en gevaarlijk. Deze anti-insectenhouding is het resultaat van sociale, culturele en politieke ontwikkelingen die in de zeventiende eeuw begonnen. Gedurende deze periode ontstonden er twee nieuwe verhalen over insecten. Wetenschappers en kunstenaars begonnen insecten met ontzag te bekijken en waardeerden hun complexiteit. Buiten deze wereld van intellectuelen begonnen mensen uit alle sociale lagen insecten echter te associëren met vuil en ziekten. Dit PhD-project onderzoekt hoe en waarom dit verhaal van walging en onbehagen ontstond, zich verspreidde en het dominante verhaal werd dat vandaag de dag nog steeds gangbaar is.

Het huidige onderzoek naar insecten in de geschiedenis heeft de neiging zich te concentreren op insecten als onderwerpen van kunst en wetenschap, of op insecten als plagen. Onderzoeken over kunst en wetenschap schetsen een beeld van de toenemende waardering voor insecten sinds de Wetenschappelijke Revolutie, terwijl onderzoek naar plaagdieren de nadruk legt op de interactie tussen mens en insect en het daarmee samenhangende proces van sociaal-economische modernisering. Mijn onderzoeksproject overstijgt de huidige geschiedschrijving door zich te concentreren op de vele complexe manieren waarop nieuwe ideeën over insecten door tijdgenoten werden gevormd en verspreid. Ik maak gebruik van een breed scala aan primaire bronnen, waaronder huishoudliteratuur, tuinboeken, tijdschriften, kranten en populaire literatuur. Nederland biedt een uitstekende case study met zijn hoge mate van vroege verstedelijking – wat de verspreiding van insecten vergemakkelijkte – en een ideaal van 'zindelijkheid' dat breed gedeeld werd onder alle sociale lagen.

Contactinformatie