Martijn en Henk bij elektriciteitscentrale
Martijn en Henk bij elektriciteitscentrale

EXPLORE. EXPerimentaL gOvernance for the Regional Energy transition

Looptijd
1 juni 2020 tot 30 september 2024
Projectleden
dr. ir. H.J. Kooij (Henk-Jan) dr. M. Gerritsen (Martijn) dr. S.W. Haarbosch (Simone) prof. dr. E. van der Krabben (Erwin) dr. ir. V. de Gooyert (Vincent) , Attabik Awan (TU/e) , Bob Walrave (TU/e) , Martijn Groenleer (Tilburg University) , Madelon van Duren (Het PON & Telos) , Susanne Agterbosch (Het PON & Telos)
Projecttype
Onderzoek

Om de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs te implementeren, presenteerde de Nederlandse overheid een nieuw bestuursinstrument: de Regionale Energiestrategie (RES). De RES is gebaseerd op regionale doelstellingen voor hernieuwbare energie (RE) en is gericht op het ruimtelijk toewijzen van de toekomstige energiemix voor elke regio. De RES biedt een procedurele basis voor de ruimtelijke implementatie van RE, maar mist de essentiële maatschappelijke en participatieve kenmerken. Uit eerder casestudy-onderzoek naar de implementatie van duurzame-energieprojecten weten we dat participatie - in de breedste zin van het woord - cruciaal is voor een succesvolle en efficiënte implementatie. Studies van lokale RE-projecten zijn echter voornamelijk gebaseerd op casestudy's en er zijn geen programma's voor monitoring en evaluatie.

Op basis van een nieuwe aanpak met experimentalistisch bestuur bieden we deze lokale sociale innovatieprojecten 1) een kader dat systematische evaluatie van participatiemodellen mogelijk maakt, 2) de mogelijkheid om sectoroverschrijdend te leren via een regionaal bestuursplatform. Daarnaast gebruiken we de uitkomsten voor 3) een participatieve modellering waarin what-if scenario's worden gebouwd om de rol van participatie op de regionale energietransitie te begrijpen, en 4) het verspreiden van deze lessen voor de rol van overheden in het bestuur van de energietransities in de vorm van een simulatiemodel, dat ook in andere RES-regio's zal worden gebruikt. De wetenschappelijke resultaten omvatten nieuwe inzichten in de prestaties van participatie- en governancemodellen, de potentiële rol van participatieve modellering in regionale energietransities en in real-life experimenten.

Meer informatie

Resultaten

 

Wetenschappelijke publicaties

  • Gerritsen, M., Kooij, H.J., Groenleer, M. & Krabben, E. van der (2022). To See, or Not to See, That Is the Question: Studying Dutch Experimentalist Energy Transition Governance through an Evolutionary Lens. Sustainability, 14 (3):1540. doi: 10.3390/su14031540 & Full text
  • Gerritsen, M. (2023). Energy and strategic energy planning. In K. Van Assche, R. Beunen & M. Duineveld (Eds.), Elgar Encyclopedia in Urban and Regional Planning and Design (Elgar Encyclopedias in the Social Sciences series) (pp. 133-135). Cheltenham: Edward Elgar Publishing Limited http://dx.doi.org/10.4337/9781800889002.000049 & https://www.researchgate.net/publication/376602429_Energy_and_strategic_energy_planning
  • Gerritsen, M., Kooij, H.J., Woestenburg, A., van Blijderveen, M. & Leseman, M. (2023). De opkomst van strategische energieplanning? Integratie van ruimtelijke ordening en energieplanning in Nederland. In G. Bouma, L. Custers & D. Dooghe (Eds.), Nooit of nu! Bijdragen aan de PlanDag 2023 (pp. 74-84) Full text
  • van Blijderveen, M., Leseman, M., Woestenburg, A., Kooij, H.J. & Gerritsen, M. (2023). Een methode voor strategische energieplanning. Voorwaarde voor de energietransitie. In G. Bouma, L. Custers & D. Dooghe (Eds.), Nooit of nu! Bijdragen aan de PlanDag 2023 (pp. 86-89) https://plandag.net/wp-content/uploads/BW_PlanDag-2023.pdf
  • Gerritsen, M. (2024). The coming-of-age of energy regions: Reconstructing the formation and stabilization of the Regional Energy Strategy as an instrument for the spatial planning of on-land renewable energy in the Netherlands. In H. van Kranenburg & S. Witjes (Eds.), Organizing the Dutch Energy Transition. Routledge. https://www.routledge.com/Organizing-the-Dutch-Energy-Transition/Kranenburg-Witjes/p/book/9781032418698#
  • Awan, A., Walrave, B., de Gooyert, V., Bombaerts, G., & Talmar, M. (2025). Fixes that fail in collaborative innovation: The dynamics of conflict, decision-making speed, and time pressure. Organization Studieshttps://doi.org/10.1177/01708406251349320
  • Kooij, H.J., Gerritsen, M., & Van Assche, K. (2025). Integrating Spatial Planning and Energy Policy in the Netherlands: Challenges and Lessons for Societal Energy Transitions. Environmental Innovation and Societal Transitions. https://doi.org/10.1016/j.eist.2025.101023

 

Conferentiebijdragen

  • Gerritsen, M., Kooij, H.J., Woestenburg, A., van Blijderveen, M. & Leseman, M. (2023). De opkomst van strategische energieplanning? Integratie van ruimtelijke ordening en energieplanning in Nederland. In G. Bouma, L. Custers & D. Dooghe (Eds.), Nooit of nu! Bijdragen aan de PlanDag 2023 (pp. 74-84) Full text
  • van Blijderveen, M., Leseman, M., Woestenburg, A., Kooij, H.J. & Gerritsen, M. (2023). Een methode voor strategische energieplanning. Voorwaarde voor de energietransitie. In G. Bouma, L. Custers & D. Dooghe (Eds.), Nooit of nu! Bijdragen aan de PlanDag 2023 (pp. 86-89) https://plandag.net/wp-content/uploads/BW_PlanDag-2023.pdf
  • Gerritsen, M. (2025). Ruimtelijke ordening in transitie: de Regionale Energiestrategie en de behoefte aan strategische ruimtelijke energieplanning in Nederland. In G. Bouma, L. Custers, D. Dooghe & B. de Zwart (Eds.), Lage landen, hoge contrasten. Bijdragen aan de PlanDag 2025 (pp. 298-307). https://plandag.net/wp-content/uploads/PlanDag-boek-2025.pdf#page=151

 

Vakbladen

  • Gerritsen, M. (2023, October 1). Ruimtelijk inpassen van een duurzaam energiesysteem: Zoeken naar de strategische planning van ruimte en energie in de regio Foodvalley. ROmagazine, pp. 32-37. Full text

 

Podcast

 

Interviews

 

Onderzoeksrapport

  • Awan, A., Gerritsen, M., Karsmakers, A., van der Werf, R., Bekkering, J., & Derksen, P. (2024, oktober). Duurzame warmte in de Metropoolregio Eindhoven: Een werkwijze om (boven)lokale warmtebronnen te benutten. Onderzoeksproject EXPLORE van de Radboud Universiteit Nijmegen, in samenwerking met de Metropoolregio Eindhoven.
  • van Duren, M., Mengerink, J. & van de Ven, D. (2022, juni). Houding en gedrag van Brabanders ten aanzien van de energietransitie. Het PON & Telos, in opdracht van het onderzoeksproject EXPLORE van de Radboud Universiteit Nijmegen. Publicatienummer: 91535. 

 

Proefschrift

  • Gerritsen, M. (2025). The Spatial Dimension of Energy Governance: Examining the Evolution of Regional Strategies, Experimentalism, and Cross-Sectoral Planning Dynamics in the Netherlands [Doctoral dissertation, Radboud University]. Radboud Repository. https://repository.ubn.ru.nl/handle/2066/319263 

 

Praktijkmagazine proefschrift

  • Gerritsen, M. (2025). Ruimtelijke ordening van energie in transitie: De Regionale Energiestrategie en de behoefte aan strategische ruimtelijke energieplanning in Nederland [Praktijkmagazine behorend bij proefschrift]

Financiering

Partners

Contactinformatie