Heb je als collectiebeheerder of conservator een vreemd object in je depot gevonden? Amuletten, talismans, en spreukboeken - het klinkt als de inhoud van de rugzak van Harry Potter, maar in de middeleeuwen en daarna werden in Nederland tal van dit soort objecten gemaakt door tovenaars en witte en zwarte heksen. Een aantal van deze objecten ligt nu te verstoffen in depots van Nederlandse musea, onherkenbaar voor het oog van de leek. Magiedeskundige dr. Sándor Chardonnens gaat op zoek naar deze mysterieuze objecten en helpt musea deze te duiden en in context te plaatsen.
Het Occulte Depot
Magische objecten in Nederlandse musea
- Looptijd
- 2024 tot 2027
- Projectleden
- dr. L.S. Chardonnens (Sandor)
- Projecttype
- Onderzoek
Samenwerken als museum
Ben je werkzaam bij een museum, oudheidkamer, archeologisch depot of archief en heb je een mysterieus voorwerp in de collectie? Vraag je je af of dit misschien een occult object zou kunnen zijn? Neem dan direct contact op via het formulier onderaan deze pagina, of stuur een mail naar samenwerken [at] let.ru.nl (samenwerken[at]let[dot]ru[dot]nl). Sándor Chardonnens kijkt graag mee om het object te duiden, bestuderen, beschrijven en contextualiseren. Zo biedt hij met zijn expertise musea, archieven en depots een unieke kans om aandacht te genereren voor een wetenschappelijk en populair publiek.
Magie-expert dr. Sandor Chardonnens
Dr Sándor Chardonnens (Ph.D. Leiden 2006) is onderzoeker aan het Radboud Institute for Culture and History. Zijn onderzoek focust zich op vroegmoderne Europese magie in boeken en voorwerpen - een onderwerp dat nog niet zo breed bekend is in de Nederlandse museumwereld. "Sommige landen hebben musea die zijn gewijd aan magische voorwerpen, maar in Nederland ontbreekt het nog aan kennis over deze objecten. Dat ze veelal niet worden tentoongesteld, komt mede doordat collectiebeheerders niet altijd voldoende informatie hebben om de voorwerpen te herkennen of adequaat te beschrijven,” vertelt Chardonnens. Met zijn expertise wil hij hier verandering in brengen, door in samenwerking met conservatoren en collectiebeheerders zulke voorwerpen te identificeren, te beschrijven en manieren te bedenken om deze onder de aandacht te brengen.
Magie als materieel erfgoed
Als onderzoeker houdt Chardonnens zich al meer dan 25 jaar bezig met de geschiedenis van de magie, specifiek de rituele magie. "Dat gaat om contact met het bovennatuurlijke door middel van handelingen en bezweringsformules, waarbij de tovenaar gebruik maakt van allerlei objecten, zoals amuletten en talismans," legt de onderzoeker uit. Hij doet daarvoor veel onderzoek naar geschreven bronnen, die in bibliotheken en archieven te vinden zijn. “Maar de rituelen in de teksten zijn niet te begrijpen zonder de bijbehorende objecten, terwijl die magische objecten vaak een verborgen leven in museale depots.” Hoog tijd om deze objecten dus op te diepen en een prominente plek te geven in de collectie.
Magische publiekstrekkers
Door de voorwerpen te laten bestuderen door Chardonnens, worden ze toegankelijk voor andere onderzoekers met een interesse in magische geschiedenis. Maar ook voor musea is dit een interessante kans: het grote publiek is tegenwoordig in toenemende mate geïnteresseerd in magie, onder andere door het occulte in de populaire cultuur. Denk bijvoorbeeld aan het succes van series als Good Omens, American Horror Story en Agatha All Along. Een magisch object uit de eigen collectie, vaak met een geschiedenis, biedt voor musea een uitgelezen kans voor een unieke tentoonstelling of andere publiciteitsacties.
Eerdere samenwerkingen
Benieuwd hoe een samenwerking eruit zou kunnen zien? Chardonnens deed eerder al onderzoek naar een magische zegel dat werd gevonden in een baksteen bij Kasteel Doornenburg. Over dit object produceerde hij zowel een publieksgericht artikel in Madoc, Tijdschrift over de Middeleeuwen, als een artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Magic, Ritual and Witchcraft. Bovendien gaf zijn duiding het kasteel de kans om de zegel op een informatieve manier tentoon te stellen. Op deze manier genereerde hij aandacht binnen de wetenschap én het grote publiek.
Ook in Oldenzaal werd een bijzonder object geduid. Een koperen plaat met magische cirkels lag, zonder enige toelichting, verstopt in een ladekast in het depot van Museum het Palthe Huis, tot een nieuwsgierige collectiebeheerder contact zocht met Chardonnens. Hij schreef samen met de collectiebeheerder twee artikelen over het object in het lokale blad Ons Oldenzaal, maar brengt het ook onder de aandacht bij onderzoekers in een wetenschappelijk artikel en op congressen. Zo wordt regionale geschiedenis op de kaart gezet.
Neem direct contact op
Contactinformatie
Vragen over dit project? Neem contact op met samenwerken@let.ru.nl