Achtergrond en doel
Er zijn veel maatschappelijke zorgen over de rol van sociale media in het leven van jongeren, wat vaak leidt tot beperkende regels (denk aan het “Thuis of in de kluis”-beleid en een socialemediaban). Vaak zijn deze beleidsvormen slechts beperkt wetenschappelijk onderbouwd en worden de inzichten van jongeren onvoldoende meegenomen.
Om jongeren een stem te geven in de discussie rondom de rol van sociale media, is onderzoek gedaan naar de beleving van jongeren op sociale media. In co-creatie tussen wetenschappers en middelbare scholieren hebben we individuele verschillen in beleving in kaart gebracht en hebben jongeren actief meegedacht over oplossingen voor vervelende aspecten van sociale media.
Resultaten
In dit onderzoek hebben 49 jongeren tussen 12 en 16 jaar laten weten dat zij graag iets vertellen over wat zij ervaren op sociale media en wat zij nodig hebben voor een prettigere beleving. We hopen dat inzichten uit dit rapport ouders, onderzoekers, beleidsmakers, scholen en andere instanties handvatten biedt om een concrete bijdrage te leveren aan een veiligere en positievere socialemediabelevenis. Door gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen en ieder ons aandeel te leveren, kunnen we de normen op sociale media veranderen en de ervaring van jongeren verbeteren. Samen met jongeren kunnen we van sociale media een nog fijnere en veiligere omgeving maken.
De positieve en negatieve kanten van sociale media
Uit het onderzoek blijkt dat veel voordelen ook nadelen hebben en vice versa. Aspecten die vooral als positief worden gewaardeerd zijn contact hebben, het vinden van gelijkgestemde communities, vermaakt worden en het opdoen van kennis. Aspecten van sociale media die vaak worden gezien als nadelig zijn pesten en haat (in de commentsecties), de opdringerige rol van sociale media, bijvoorbeeld in de vorm van verslaving en ongewenst (mannelijk) contact. We hebben hierbij ook onderlinge verschillen gevonden. Zo vindt de een snapchat reeksen bijhouden heel leuk en de ander juist heel stressvol. Verder kan eenzelfde activiteit op verschillende momenten anders gewaardeerd worden, scrollen is bijvoorbeeld leuk wanneer er grappige content gezien wordt, maar juist niet leuk als het om gewelddadige of schokkende content gaat.
Wat kan er gedaan worden?
Erkennen dat socialemediaplatforms niet altijd een fijne omgeving zijn, toont kritisch bewustzijn onder jongeren. De jongeren zijn in dit onderzoek gestimuleerd met ideeën te komen om de vervelende aspecten van sociale media te verbeteren. Hieruit is gebleken dat de grootste verantwoordleijkheid voor het verbeteren van hun online belevingswereld ligt bij zichzelf en de appontwikkelaars. Zo kunnen jongeren zelf mediawijsgedrag vertonen door aspecten te negeren of goed na te denken over wat ze zien en delen. En ze kunnen concrete acties uitvoeren, afhankelijk van de situatie.
Zo kunnen ze comments uitzetten of het algoritme tweaken. Appontwikkelaars moeten zich houden aan nieuwe, strengere regels. Zo zou een disclaimer dat content door AI is gegenereerd verplicht moeten worden om de verspreiding van nepnieuws, mis- en desinformatie tegen te gaan. Ook vinden jongeren dat het algoritme minder verslavend moet worden.
De sociale context kan jongeren verder ondersteunen. Zo willen jongeren open gesprekken voeren met hun ouders, zodat zij op de hoogte zijn wat er op sociale media plaatsvindt. Scholen kunnen werken aan (verbeterde) lessen mediawijsheid en de frequentie van de lessen ophogen. Volgens jongeren zouden deze lessen al nodig zijn op de basisschool.
Volg ons Youtube kanaal
