In de midden- en bovenbouw van het basisonderwijs is het belangrijk dat leerlingen een leesbaar en vlot handschrift ontwikkelen. Handschrift is niet alleen een vaardigheid op zichzelf, maar ondersteunt ook het leren binnen vakken zoals taal, spelling en rekenen. Kan een klassikale AI‑tool leerkrachten helpen om schrijfmoeilijkheden eerder te signaleren en leerlingen gerichter te ondersteunen?
SCRIPT-ai: Handschriftontwikkeling monitoren met AI
Een co-creatieproject van NOLAI voor het basisonderwijs
- Looptijd
- januari 2026 tot heden
- Projecttype
- Onderzoek
- Organisatieonderdeel
- Nationaal Onderwijslab AI (NOLAI)
Uitdaging voor onderwijs
Leerkrachten ervaren dat steeds meer leerlingen moeite hebben met schrijven met de hand. Mede door de toenemende digitalisering lijkt de handschriftontwikkeling onder druk te staan.
Het probleem is dat schrijfmoeilijkheden vaak pas laat worden herkend. Handschrift ontwikkelt zich geleidelijk en is meestal alleen zichtbaar in losse opdrachten. Daardoor ontbreekt overzicht over de voortgang en zijn patronen of achteruitgang moeilijk te signaleren.
Ook verschillen leerkrachten in kennis en ervaring op het gebied van handschriftbeoordeling. Hierdoor bestaat er onzekerheid over het signaleren van problemen en het geven van passende feedback. Deze combinatie van factoren maakt dat leerlingen met schrijfmoeilijkheden niet altijd tijdig worden herkend, terwijl dit juist belangrijk is om problemen in andere vakgebieden te voorkomen.
Wat leraren willen
Leerkrachten binnen het samenwerkingsverband Ambion (22 openbare basisscholen in de regio Joure–Heerenveen) willen beter en eerder inzicht krijgen in de ontwikkeling van het handschrift van hun leerlingen. Ze zoeken een manier om:
- handschrift objectief en betrouwbaar te beoordelen;
- de ontwikkeling van leerlingen over langere tijd te volgen;
- snel te zien welke leerlingen extra ondersteuning nodig hebben.
Daarnaast willen ze praktische ondersteuning die past binnen de dagelijkse onderwijspraktijk, zonder extra werkdruk te veroorzaken. Een oplossing moet eenvoudig in gebruik zijn, snel resultaten opleveren en bruikbare feedback geven die direct toepasbaar is in de klas.
Samen slimmer door co-creatie
Leraren van scholen uit het samenwerkingsverband Ambion, onderzoekers van de Hogeschool van Amsterdam en ontwikkelaars van TheyCorrect en ToetsTester onderzoeken en ontwikkelen samen een interactieve AI-tool.
Ontwikkeldoelen
Het project ontwikkelt een klassikale AI‑tool die leerkrachten ondersteunt bij het analyseren en monitoren van handschriftontwikkeling (leesbaarheid en snelheid) van leerlingen in groep 4 tot en met 8. De tool maakt het mogelijk om schrijfproducten digitaal te analyseren en op een objectieve manier inzicht te geven in de kwaliteit en voortgang van het handschrift. Hierdoor kunnen leerkrachten sneller signaleren welke leerlingen risico lopen op schrijfproblemen en gerichte ondersteuning nodig hebben.
Onderzoeksvragen
De hoofdvraag van het project is: Hoe kunnen we een AI‑tool ontwerpen die leerkrachten ondersteunt bij het objectief beoordelen en monitoren van handschriftontwikkeling (leesbaarheid en snelheid) van leerlingen in groep 4-8, zodat zij tijdig leerlingen kunnen identificeren die extra ondersteuning nodig hebben?
Stand van zaken
Dit project loopt van 2026 tot en met 2029 en is gestart met de voorbereiding en de conceptfase. In elk co-creatieproject wordt achtereenvolgens gewerkt aan een concept, een werkend prototype en validatie van het prototype. De resultaten worden steeds zo snel en open mogelijk online gedeeld zodat onderwijs, wetenschap en EdTech-bedrijven daar hun voordeel mee kunnen doen.
