canonieke_verzameling_in_een_manuscript_in_vesoul
canonieke_verzameling_in_een_manuscript_in_vesoul

SOLEMNE

Het sociale leven van vroegmiddeleeuwse normatieve teksten

Historici die de vroege en hoge middeleeuwen bestuderen, zijn zich terdege bewust van de problematische aard van hun bronnen. Net als de bronnen van veel andere perioden en regio's, zijn veel van de bewaard gebleven westerse teksten geschreven door (of in opdracht van) leden van de elite of de geestelijkheid. Daardoor hebben ze de neiging ons een voorstelling te geven die ons een beperkt en vertekend beeld geeft van de ideeën en denkbeelden van gewone mensen. Het project SOLEMNE wil aan de hand van canonieke rechtsverzamelingen (d.w.z. verzamelingen van kerkelijke of religieuze normatieve teksten) niettemin onderzoeken hoe ideeën over sociale normen zich over middeleeuws West-Europa (ca. 500-1200 CE) verspreidden. Voor dit onderzoek benadert SOLEMNE canonieke verzamelingen als samenstellingen van ideeën.

Canonieke verzamelingen zijn in wezen compendia van herschikte 'gezaghebbende uitspraken' (canones) uit een groot corpus van authoritatieve teksten. Dergelijke werken met canoniek recht zijn in verschillende mate van verfijning en in een groot aantal middeleeuwse handschriften bewaard gebleven. Ze behandelen niet alleen religieuze en kerkelijke, maar ook sociale, morele, politieke en economische kwesties. Zoals Kriston Rennie opmerkte, is dit een genre dat "raakvlakken heeft met elk aspect van de Middeleeuwse samenleving". Naast de bekende 'grote' canonieke verzamelingen, betrekt SOLEMNE ook veelal over het hoofd geziene canonieke florilegia in haar analyse. Deze zijn bijzonder interessant, omdat het waarschijnlijker is dat deze werden bedoeld waren om gebruikt te worden in lokale gemeenschappen met voornamelijk een lekenbevolking.

SOLEMNE gaat ervan uit dat middeleeuwse geleerden de veranderende middeleeuwse opvattingen over sociale normen en maatschappelijke idealen articuleerden door de canonieke regels wel of niet te kopiëren en wel of niet in specifieke combinaties te structureren. Het project richt zich op de combinaties (of 'clusters') van canons, als uitdrukking van ideeën over sociale kwesties, bijvoorbeeld economische ongelijkheid, geschillenbeslechting, moord en diefstal, seksueel gedrag en genderverhoudingen, sociale hiërarchieën en opvattingen over eigendomsrechten. SOLEMNE zal de samenstelling, verspreiding en verandering van deze clusters van canons volgen, met behulp van een flexibele en uitgebreide database met een geïntegreerd instrument om canonieke verzamelingen te vergelijken, niet op basis van individuele canons, maar van clusters van canones.

Door canonieke bronnen te gebruiken voor sociale en mentaliteitsgeschiedenis, wil dit project meer historici betrekken bij dit specifieke corpus van teksten en, uiteindelijk, ons inzicht in de middeleeuwse samenleving vergroten.

Financiering

Contactinformatie

Contactpersoon