Prent met zicht op Kaapkolonie, 18e eeuw
Prent met zicht op Kaapkolonie, 18e eeuw

Vertrouwen te koop? Kredietnetwerken in de Kaapkolonie

Looptijd
mei 2026 tot april 2028
Projectleden
dr. D.B.G.W. Lyna (Dries) , Wouter Ryckbosch (Universiteit Gent) , Yannis Skalli-Housseini (Universiteit Gent)
Projecttype
Onderzoek

Dit project onderzoekt de rol van vertrouwen en sociale netwerken in de economische groei van de Kaapkolonie. In plaats van economie alleen te zien als iets van geld en markten, kijkt dit onderzoek naar iets dat minstens zo belangrijk was: persoonlijke relaties tussen mensen. 

Recent historisch onderzoek naar vroegmoderne kredietrelaties in Europa laat zien dat krediet niet alleen een financieel instrument was, maar vooral een sociaal systeem. Mensen kregen toegang tot geld en handel via vertrouwen, reputatie en hun plaats in de gemeenschap. Wie je kende en hoe betrouwbaar je werd gezien, was vaak bepalend voor je economische kansen. Tegelijk blijkt dat ook groepen die vaak werden buitengesloten van formele economieën juist via informele netwerken manieren vonden om financiële problemen op te vangen en kansen te benutten. 

De postdoc onderzoekt hoe deze complexe netwerken van krediet en vertrouwen functioneerden in het koloniale Kaapstad. Hij combineert gegevens uit notariële akten over leningen en schulden met rechtbankarchieven over conflicten rond krediet. Zo wordt zichtbaar hoe mensen economische kansen aangrepen en tegelijk relaties van wederzijdse verplichting opbouwden in een sterk ongelijke samenleving. 

Het onderzoek laat ook zien hoe mensen hun sociale contacten bewust gebruikten in het kantoor van de notaris en in de rechtbank om hun betrouwbaarheid te versterken en gunstige uitkomsten in geschillen te bereiken. Daarbij wordt gekeken of en hoe officiële instellingen deze sociale verhoudingen overnamen en verankerden in hun eigen werkwijze. 

Deze aanpak biedt een nieuw perspectief van onderaf op zowel sociale verhoudingen als economische ontwikkeling. Het laat niet alleen zien hoe mensen met weinig macht toch handelden en invloed uitoefenden, maar daagt ook traditionele ideeën uit over ongelijkheid en economische uitsluiting in koloniale samenlevingen.

Financiering

Partners

Contactinformatie

Meer informatie of vragen? Neem contact op met Dries Lyna.