De komende jaren wordt in Nederland maar liefst 1500 kilometer aan dijken versterkt om te voldoen aan de nieuwe veiligheidsnormen. Het versterken van de dijken is namelijk noodzakelijk, maar biedt tegelijkertijd een uitgelezen kans om de biodiversiteit te stimuleren. Een enorme uitdaging, maar ook een prachtige kans! Dat is precies de missie van Future Dikes : het ontwikkelen van dijken die veilig én veel biodiverser zijn. In dit deelproject van Future Dikes vormen we vijf dijkvakken om tot biodiverse, soortenrijke dijkvakken.
Door deze aanpak ontstaan er bloemrijke dijken die als ‘stepping stones’ fungeren: plekken waar biodiversiteit zich kan ontwikkelen en verspreiden. Door de juiste planten te kiezen en het beheer hierop af te stemmen, worden dijken een veilige haven voor insecten en planten. Ook verbinden dijken verschillende natuurgebieden met elkaar, waardoor soorten gemakkelijker kunnen migreren en overleven. Zo maken we van onze Nederlandse dijken niet alleen waterkeringen, maar ook bloeiende natuurgebieden.
Waarom dit project?
Dijkbeheerders en waterschappen zijn enthousiast over dit idee, maar hebben veel vragen. Welke planten groeien het best op een dijk? Hoe onderhoud je een soortenrijke dijk? Wat is de invloed van klimaatverandering? Future Dikes doet onderzoek en helpt hen stap voor stap bij het realiseren van een biodivers dijklandschap.
Met de bijdrage van Natuurhuisje kan het team van Future Dikes verspreid over Nederland dijkbeheerders begeleiden bij het omvormen van dijken. Denk hierbij aan:
- Het in kaart brengen van de uitgangssituatie: bodemsoort, ligging en aanwezige flora.
- Plan van aanpak creëren.
- Advies over geschikte beplanting en het samenstellen van een aangepast zaadmengsel.
- Het opstellen van een beheerplan voor maaien en onderhoud.
- Monitoring van de biodiversiteit op de dijk om de effecten op lange termijn te volgen.
Proefopzet
De hoofdvraag is hoe we dijken het beste kunnen aanleggen, omvormen en beheren met als doel sterke en soortenrijke dijken. In 2025 zijn in plaats van de oorspronkelijk geplande vijf locaties uiteindelijk zes locaties ingericht met doorzaaivakken en speciaal samengestelde mengsels.
Elke locatie bestaat uit vier aaneengesloten vakken van 16 meter, die zijn ingezaaid met verschillende mengsels:
- controle met dijkenbasis-gras,
- standaard dijkenbasis-kruidenmengsel,
- mengsel met 12 soorten uit het onderzoek op proefdijken
- en een speciaal samengesteld Natuurhuisje-mengsel van Cruydt-Hoeck.
Het Natuurhuisje-mengsel bevat specifieke inheemse soorten die een extra impuls kunnen geven aan de ontwikkeling van kruidenrijke dijken. Dankzij de bijdrage van Natuurhuisje is het mogelijk om dit ‘plusmengsel’ te realiseren, dat bewust afwijkt van het standaardmengsel binnen het onderzoek. Op deze manier wordt de biodiversiteit van de ingezaaide vakken verder vergroot.
De locaties verschillen in bodemtextuur, van zand tot lichte klei, zodat kan worden onderzocht hoe de vegetatie zich onder uiteenlopende omstandigheden vestigt en ontwikkelt. De methode bestaat uit ultrakort maaien, verticuteren, harken, inzaaien, opnieuw harken en aanrollen. Zo worden open plekken gecreëerd waar de nieuwe vegetatie zich kan vestigen. De komende jaren zal blijken hoe effectief deze werkwijze is voor de ontwikkeling van soortenrijke dijkvegetaties.
Communicatie en begeleiding
Effectief advies en communicatie blijkt een cruciale factor in het ontwikkelen van kruidenrijke dijken. Met de Natuurhuisje-gelden zijn we actief in gesprek gegaan met meerdere waterschappen, waaronder Scheldestromen en zeker vijf andere (waaronder Waterschap Rijn en IJssel, Waterschap Rivierenland, Waterschap Drents Overijsselse Delta). Veel van hen krijgen de komende jaren nieuwe trajecten in beheer (bijvoorbeeld vanuit pacht) en weten nog niet precies hoe die te beheren. Hier biedt FutureDikes concrete analyses, plannen van aanpak en beheeradviezen. Ook wordt bestaande kennis verzameld en gebundeld, zodat deze breed toepasbaar wordt gemaakt.
