Bij leerlingen in het speciaal (primair) onderwijs met een taalontwikkelingsstoornis (TOS) vormt woordenschat een cruciale bouwsteen voor leren, begrijpen en deelnemen. Tegelijkertijd is juist woordenschatonderwijs voor deze groep intensief en uitdagend. Kan educatieve AI professionals helpen sneller, consistenter en met meer kwaliteit materiaal te ontwikkelen?
Woordenschatinterventies voor kinderen met TOS
Een co-creatieproject van NOLAI voor het speciaal onderwijs
- Looptijd
- januari 2026 tot heden
- Projecttype
- Onderzoek
- Organisatieonderdeel
- Nationaal Onderwijslab AI (NOLAI)
Uitdaging voor onderwijs
In het speciaal onderwijs voor leerlingen met TOS is een rijke woordenschat essentieel: zonder voldoende woorden wordt het veel moeilijker om teksten te begrijpen, gesprekken te volgen en nieuwe kennis op te doen. Voor deze leerlingen vraagt woordenschatonderwijs om meer herhaling, meer context en sterke visuele ondersteuning.
In de praktijk betekent dit voor leerkrachten dat zij wekelijks veel tijd besteden aan het zoeken, selecteren en aanpassen van geschikt materiaal.
Wat leraren willen
- Snel kwalitatief goed lesmateriaal kunnen maken.
- Materiaal dat aansluit bij het taalniveau, de beleving en de ondersteuningsbehoeften van hun leerlingen.
- Visueel sterke en begrijpelijke ondersteuning zonder steeds alles zelf te moeten ontwerpen.
- Meer tijd overhouden voor instructie, observatie en echte interactie met leerlingen.
Samengevat: ze zoeken naar manieren om hun voorbereidingstijd te verkorten, zonder in te leveren op de kwaliteit van het onderwijs.
Samen slimmer door co-creatie
De Koninklijke Auris Groep is door NOLAI gekoppeld aan ontwikkelaars van Game Tailors en onderzoekers van de Universiteit Twente. Samen ontwikkelen en onderzoeken zij Fabula: een AI‑tool die leraren helpt om snel goed passend en begrijpelijk woordenschatmateriaal te maken voor leerlingen met TOS.
Ontwikkeldoelen
Het project ontwikkelt Fabula: een AI‑tool die leraren ondersteunt bij het snel maken van duidelijk, passend en gepersonaliseerd woordenschatmateriaal voor leerlingen met TOS. Fabula maakt op basis van een paar invoerkeuzes, zoals het taalniveau, verschillende onderdelen die bij elkaar passen, zoals:
- afbeeldingen en eenvoudige definities van de doelwoorden;
- een verhaal waarin deze woorden op een natuurlijke en betekenisvolle manier terugkomen;
- een praatplaat die het verhaal visueel ondersteunt.
Het doel is een werkbaar prototype dat direct inzetbaar is in de onderwijspraktijk.
Onderzoeksvragen
- Hoe kan generatieve AI leraren helpen om goed passend, duidelijk en persoonlijk woordenschatmateriaal te maken voor leerlingen met TOS in de middenbouw van het speciaal onderwijs?
- Welke invloed heeft de tool op de voorbereidingstijd en het werkplezier van leraren tijdens hun lesvoorbereiding?
Stand van zaken
Het project doorloopt dezelfde fasen als andere co‑creatieprojecten: van conceptontwikkeling naar een werkend prototype, gevolgd door validatie in de praktijk. De resultaten worden zo snel mogelijk en open gedeeld, zodat scholen, onderzoekers en EdTech‑bedrijven hiervan kunnen leren en verder kunnen bouwen.
