In haar baanbrekende boek Governing the Commons heeft Elinor Ostrom overtuigend laten zien dat gemeenschappen uitstekend in staat zijn om gedeelde hulpbronnen te beheren. Van visvoorraden en gemeenschappelijke weidegronden in het verleden tot parkeerplaatsen, bruggen en zelfs gedeelde digitale systemen vandaag de dag: effectief bestuur hoeft niet per se te berusten op winstmotieven of overheidsbureaucratie.
Community-initiatieven zijn overal om ons heen te vinden: energiecoöperaties, zorgcoöperaties, voedselcollectieven, bewonersgroepen en coöperatieve ondernemingen. Actieve burgers leveren daarbij niet alleen tijd en inzet, maar brengen ook creativiteit, innovatie en lokale kennis in. Toch geven institutionele kaders bij het beheer van publieke goederen vaak nog steeds de voorkeur aan oplossingen vanuit de staat of de markt.
Deze cursus onderzoekt hoe er binnen hedendaagse duurzaamheidstransities meer ruimte kan worden gecreëerd voor maatschappelijke initiatieven, coöperaties en andere vormen van community-led governance. Onder welke voorwaarden kunnen gemeenschappen succesvol mee-besturen en floreren naast overheid en markt? Aan de hand van theoretische inzichten en verdiepende casestudies op het gebied van energie, voedsel, zorg, wonen en community currencies verkennen deelnemers de mogelijkheden én beperkingen van community governance.
De cursus wordt verrijkt met bijdragen van betrokken organisaties uit de regio Arnhem–Nijmegen en professionals op het gebied van community building. Daarnaast maken excursies, mede georganiseerd met lokale initiatieven, deelnemers vertrouwd met de praktijk van the commons.
Leerdoelen
- Inzicht krijgen in de belangrijkste sociale, institutionele en economische voorwaarden voor succesvolle community-led initiatieven.
- Een overzicht verwerven van de juridische kaders, regels en regelgeving die de betrokkenheid van gemeenschappen in de energietransitie vormgeven.
- Kritisch discussiëren en debatteren over de institutionele veranderingen die nodig zijn om meer ruimte te creëren voor gemeenschappen binnen duurzaamheidsgovernance.
- De rol van gemeenschappen analyseren in relatie tot overheid en markt, op basis van theorieën over the commons en co-governance.
- Theoretische inzichten toepassen op praktijkvoorbeelden uit de regio Nijmegen–Arnhem via excursies en interactie met professionals.
- Reflecteren op de kansen en uitdagingen van het opschalen en duurzaam voortbestaan van community-initiatieven.
- Inzichten over de diversiteit en maatschappelijke waarde van community-initiatieven kunnen communiceren aan een breder publiek, waaronder vrienden, familie en medestudenten.
