Radboud Geschiedenis Nascholingsconferentie 2026

09.00 - 09.20 uur | Registratie en ontvangst

09.20 - 09.30 uur | Welkomstwoord door dr. Marloes Hülsken (Radboud Universiteit)

09.30 - 10.30 uur | Plenaire lezing* door dr. Stefan Dudink 

10.30 - 11.00 uur | Pauze en informatiemarkt

11.00 - 12.00 uur | Lezingen (keuze)* door dr. Jan-Julia Zurné en dr. Solange Ploeg

12.00 - 13.00 uur | Lunch en informatiemarkt

13.00 - 14.30 uur | Workshopronde 1 (keuze)*

14.30 - 15.00 uur |Pauze en informatiemarkt 

15.00 - 16.30 uur | Workshopronde 2 (keuze)*

16.30 uur | Uitreiking certificaten en afsluitend drankje
 

*Lezingen en workshops

Plenaire lezing: 

Soldaat gemaakt: Vechten voor het vaderland, burgerschap en de geschiedenis van mannelijkheid | dr. Stefan Dudink

Heeft mannelijkheid een geschiedenis? Deze lezing gaat over de historische veranderlijkheid van noties en praktijken van mannelijkheid. Stefan Dudink laat die veranderlijkheid zien in de verschillende manieren waarop moderne, westerse samenlevingen van burgers soldaten maakten. Wat was de invloed van verschillende vormen van soldaten maken – bijvoorbeeld in beroeps- en dienstplichtigenlegers – op opvattingen over mannelijkheid? En welke vormen van mannelijkheid werden ingezet om verschillende vormen van soldaten maken te rechtvaardigen? Is vechten voor de gemeenschap waartoe je behoort een onveranderlijke essentie van echte mannelijkheid, of een historische vindplaats van veranderlijke en diverse mannelijkheden?

Stefan Dudink is Universitair Docent aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Zijn onderzoek gaat over gender en seksualiteit in moderne politieke en militaire geschiedenis. Hij publiceerde onder meer Masculinities in Politics and War: Gendering Modern History (red. met Karen Hagemann en John Tosh, Manchester University Press, 2004); Representing Masculinity: Male Citizenship in Modern Western Culture (red. met Karen Hagemann en Anna Clark, Palgrave, 2007/2012) en The Oxford Handbook of Gender, War and the Western World since 1600 (red. met Karen Hagemann en Sonya O. Rose, Oxford University Press, 2020).

Parallelle lezingen - keuze uit:

1. Bronnenkritiek en het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging | dr. Jan-Julia Zurné

   Het zeer omvangrijke Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) bevat strafdossiers over personen die na de bevrijding werden verdacht van collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Je vindt er talloze intrigerende bronnen over de bezetting en de naoorlogse bestraffing van collaboratie, maar wie deze bronnen gebruikt, moet goed beslagen ten ijs komen. Vooral de gerechtelijke aard van de bronnen maakt dat je informatie die je erin vindt heel zorgvuldig moet afwegen. In deze lezing laat Jan Julia Zurné zien hoe je bronnenkritiek toepast op materiaal uit het CABR. Juist nu deze bronnen steeds beter toegankelijk worden, is het cruciaal om gebruikers uit te rusten met een flinke dosis bronnenkritiek.

   Jan Julia Zurné is universitair docent Politieke Geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Ze onderzoekt de bezettingsgeschiedenis van West-Europa tijdens de Tweede Wereldoorlog en de nasleep hiervan, met speciale aandacht voor criminaliteit, justitie- en politiegeschiedenis en de naoorlogse bestraffing van collaboratie.
    

2. Ruimte voor protest - Democratie en openbare orde in 20^ste eeuws Nederland | dr. Solange Ploeg

   Demonstraties en protestbewegingen zijn vandaag volop onderwerpen van publiek debat, maar ook in de twintigste eeuw was protest een actueel onderwerp. Wat mag wel en wat mag niet bij een demonstratie? Waar stuit de demonstratievrijheid op haar grenzen, en krijgt bescherming van burgers tegen maatschappelijke ontwrichting voorrang? Dit zijn steeds terugkerende vragen voor degenen die het gezag van de overheid vertegenwoordigen: burgemeester, politie en justitie. Maar uiteraard evengoed voor actiegroepen en demonstranten. In deze lezing wordt de interactie tussen deze actoren vanuit historisch perspectief geanalyseerd. Centraal staat hierbij het decentrale niveau, specifiek de acties van de vredesbeweging rondom de Noord-Brabantse vliegbasis Volkel in de jaren tachtig. 

   Solange Ploeg is universitair docent Politieke Geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Ze onderzoekt de geschiedenis van democratie in West-Europa in de 20^ste eeuw, met speciale aandacht voor de invloed van nieuwe mediapraktijken (zoals opiniepeilingen en televisie), politieke retorica en ‘politics from below’. 

Workshops - keuze uit: 

1. Lezen als een historicus: bronnen lezen en interpreteren in de onderbouw | Bo van Leeuwen (Radboud Docenten Academie) en Ruud Klomp (HAN_University of Applied Sciences)

   Hoe help je leerlingen om bronnen écht te begrijpen en kritisch te beoordelen? En hoe werk je tegelijkertijd aan hun taalvaardigheid? In de huidige tijd is het kritisch kunnen omgaan met bronnen belangrijker dan ooit. Daarnaast krijgen scholen met de nieuwe kerndoelen de expliciete opdracht om voor een rijke taal- en leesomgeving te zorgen, en de taalontwikkeling van de leerlingen te stimuleren in alle leergebieden. Maar hoe doe je dat als docent? In deze workshop maak je kennis met de didactiek van Reading Like A Historian van Sam Wineburg en laten we zien hoe dit samen kan gaan. Naast meer theoretische kennis van de principes van deze didactiek ga je als docent ook naar huis met meerdere concrete lesmaterialen voor je eigen onderwijspraktijk.
    

2. Liefs uit Nijmegen: in dialoog met leerlingen | Miesje Engels (vakdidacticus Radboud Docenten Academie) en Anthony Livius (archivaris Regionaal Archief Nijmegen)

   Duik in de kleurrijke regenbooggeschiedenis van het Nijmegen van de jaren 1970 en 1980! Tijdens deze workshop laat archivaris Anthony Livius zien hoe bijzondere regionale bronnen aansluiten bij de bredere geschiedenis van homo- en lesbische emancipatie. Thema’s als activisme, onderdrukking, emancipatie en polarisatie blijken daarbij verrassend actueel. Aan de hand van indrukwekkend archiefmateriaal over Roze Zaterdag onderzoeken we hoe dialogisch onderwijs kan helpen om gevoelige en maatschappelijke thema’s bespreekbaar te maken in de klas. Je maakt kennis met praktische werkvormen die leerlingen stimuleren om met elkaar in gesprek te gaan — zowel in kleine groepen als klassikaal. Daarnaast ontdek je hoe de dialogische didactiek van de Radboud Docenten Academie ook toepasbaar is bij andere actuele en gevoelige onderwerpen binnen het onderwijs. Een workshop vol inspiratie, historische verhalen en direct inzetbare ideeën voor de lespraktijk.
    

3. Daderschap tijdens WO2: hoe kunnen we bronnen uit het CABR-archief betekenisvol inzetten in het onderwijs? | Jan Julia Zurné (Radboud Universiteit) en Marc van Berkel (Radboud Universiteit)

   Op 1 januari 2025 werd het grootste oorlogsarchief van Nederland openbaar en deels digitaal beschikbaar, het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR). Dit archief omvat de processtukken van circa 425.000 personen die kort na de oorlog verdacht werden van collaboratie met de Duitse bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vanaf 2027 staan alle dossiers naar alle waarschijnlijkheid online: zo’n dertig miljoen pagina’s. In deze workshop zullen we een selectie van dit archiefmateriaal presenteren, en enkele van de personen die verdacht werden van of veroordeeld zijn voor collaboratie voorstellen. Ook besteden we aandacht aan de naoorlogse rechtsgang ten aanzien van deze personen. Het uiteindelijke doel van de workshop is om meer inzicht te krijgen in daders en dadergedrag in tijden van oorlog, vervolging en onderdrukking.
    

4. Wie heeft de wereld gebouwd? | Hjerre Bors (HAN_University of Applied Sciences ) en Nadine Kostense (HAN_University of Applied Sciences)

   In de hedendaagse samenleving is er steeds meer aandacht voor de manosfeer. Op social media zijn er genoeg influencers te vinden waarbij mannelijkheid en de positie van mannen centraal staat. Deze content trekt veel aandacht en ook onze leerlingen kijken hier naar. Deze influencers geven (vaak vrij ongenuanceerde) beelden op hoe onze samenleving eruit ziet en hoe de moderne wereld tot stand is gekomen. Vaak wijzen zij erop dat de wereld om ons heen volledig gebouwd is door mannen. In deze workshop gaan we de slag met een werkvorm waarmee leerlingen kunnen onderzoeken in hoeverre dit beeld historisch correct is. 
    

5.  Joe Sacco’s The Great War. July 1, 1916: the first day of the Battle of the Somme | Tom Sas (ds. Pierson College)

   Voorafgaand door een bombardement van zeven dagen waarbij 1,5 miljoen granaten werden afgeschoten, kwamen op 1 juli 1916 op ‘zero hour’ 120.000 Britse soldaten de loopgraven uit, op weg naar de Duitse linies. Twee uur later waren er bijna 60.000 Britse slachtoffers te betreuren, waarvan 20.000 doden. De bloedigste dag in de geschiedenis van het Britse leger bij een slag die tot november 1916 zou duren. Striptekenaar Joe Sacco maakte over deze gebeurtenis een moderne variant van het Tapijt van Bayeux. Docenten geschiedenis Michael van den Broek en Tom Sas, beiden werkzaam op het ds. Pierson College in ’s-Hertogenbosch, maakten bij de strip een werkvorm. Leerlingen verdiepen zich in de slag, de impact van oorlog op mens, dier en natuur, maar onderzoeken ook waar Joe Sacco zijn inspiratie voor de strip vandaan haalde. 
    

6. ‘Kuische meisjes’ met ‘x-beenen’ in ‘snoezige broekjes en strakgespannen truitjes’  | Rob Verheijen en Anne van Duuren (HAN_University of Applied Sciences)

   Deze woorden noteerde een bekende Rotterdamse sportverslaggever om een vrouwenvoetbalelftal uit Spangen in 1924 te beschrijven. Ruim honderd jaar later, deed oud-voetballer en voormalig manager van Auxerre Guy Roux op 30 januari 2026 de volgende uitspraak over vrouwenvoetbal: "Een vrouw is gemaakt om te baren, met bredere heupen. En voetbal is niet gemaakt voor brede heupen. De beste vrouwelijke voetballers zijn gebouwd als jongens." In deze workshop gaan we aan de hand van de casus vrouwenvoetbal in de twintigste en eenentwintigste eeuw leren historisch redeneren. We zullen aantonen hoe bronnen en de gebruikte aanpak aansluit bij de kerndoelen en eindtermen van geschiedenis. 
    

7. Like, swipe, subscribe. Beeldtaal en visuele retorica door de eeuwen heen | Koen Henskens (HAN_University of Applied Sciences)

   In een tijd waarin leerlingen dagelijks urenlang beeldmateriaal voorbij zien komen, liken, subscriben en swipen is het goed dat ze bewust worden van de retorische en manipulatieve kracht van dit beeldmateriaal. In deze activerende workshop staat historische beeldtaal centraal. Door beeldtaal door de eeuwen heen te analyseren worden leerlingen zich bewust van de manipulatieve en retorische kracht van het beeld en leren ze het ook herkennen in de beelden die ze in hun eigen social media zien.

Let op: bij je aanmelding kies je twee van bovenstaande workshops.