Wat is je huidige baan?
Ik help internationals hun weg te vinden op de Nederlandse arbeidsmarkt. Veel van wat dat moeilijk maakt, staat nergens op papier, dus mijn werk bestaat uit het zichtbaar maken van die ongeschreven verwachtingen. De meeste mensen met wie ik werk, zijn studenten en pas afgestudeerden die met sterke kwalificaties aankomen, maar nauwelijks weten hoe de lokale arbeidsmarkt in de praktijk werkt. Na mijn promotie bij het Radboudumc ben ik bewust met dit werk begonnen. Het is voortgekomen uit jarenlange begeleiding van internationale studenten aan de Radboud Universiteit, vaak op informele wijze, terwijl ik zelf nog studeerde.
Wat verraste je het meest aan het werkleven in Nederland?
In het begin bijna alles. Ik kom oorspronkelijk uit Brazilië en had eerder in de VS gewoond, dus ik dacht dat een nieuwe start hier wel eenvoudig zou zijn. Dat bleek niet zo te zijn. Nederland heeft zijn eigen culturele kenmerken, sociale normen en werkwijzen, en ik moest me aan al die zaken aanpassen, naast een nieuw onderwijssysteem.
Met je diploma kom je binnen. Daarna hangt veel af van zaken die niemand je zwart op wit geeft. Die leer je langzaam, meestal terwijl je nog bezig bent met de taal en de cultuur. Het hielp om samen te werken met Nederlanders. Ze zijn vaak recht voor zijn raap, en als ik iets niet begreep, zeiden ze vaak gewoon: "Zo gaat dat nu eenmaal in Nederland.“ Dat klinkt wat bot, maar het hielp wel. En vreemd genoeg voelde ik me hier, ondanks alles, bijna vanaf het begin thuis.
Welke vaardigheden die je aan de Radboud Universiteit hebt opgedaan waren het meest waardevol?
Ik heb meer gekregen dan alleen onderzoekstraining. Ik heb geleerd helder te denken, hardop vragen te stellen en door te werken ook als niemand me de volgende stap zou aangeven. Een doctoraat verloopt bijna nooit precies volgens plan, en dat gold ook voor mijn carrière. Leren door te gaan als ik de volgende stap niet kon zien, en van koers te veranderen wanneer dat nodig was, is belangrijker gebleken dan welke technische vaardigheid dan ook.
In mijn huidige werk denk ik nog steeds als een wetenschapper. Dat betekent dat ik altijd op zoek ben naar wat er achter een situatie schuilgaat, en niet alleen naar wat er aan de oppervlakte zichtbaar is. Die gewoonte bleek ver buiten het laboratorium van pas te komen.
Wat wil je studenten meegeven die de arbeidsmarkt op gaan?
Begin eerder dan je denkt dat nodig is. Wacht niet tot je laatste studiejaar om uit te zoeken hoe de Nederlandse arbeidsmarkt nu eigenlijk werkt. Praat met alumni, ga naar evenementen en vraag, als je iemand ontmoet, wat hun dagelijkse werk precies inhoudt. Een functietitel zegt op zichzelf heel weinig.
Internationaal zijn kan lastig zijn, maar het betekent ook dat je hebt geleerd je aan te passen en je tussen culturen te bewegen op manieren die veel lokale studenten misschien nooit hebben hoeven doen. Het gaat erom die ervaring uit te leggen in termen die een werkgever kan begrijpen en gebruiken.
En laat het idee los dat je één perfect plan nodig hebt. Je eerste baan in Nederland bepaalt niet de rest van je leven. Het kan een manier zijn om meer te leren over de arbeidsmarkt, en over jezelf.