Cognitieve en Sociaal-Emotionele Ontwikkeling bij Adolescenten met Communicatieproblemen

donderdag 16 mei 2024, 12:30
Promovendus
L.G.H. Smit MSc.
Promotor(s)
prof. dr. C.T.W.M. Vissers, prof. dr. H.E.T. Knoors, prof. dr. L.T.W. Verhoeven
Locatie
Aula

Tijdens de adolescentie ondergaat het sociale leven van jongeren belangrijke veranderingen; sociale interacties met leeftijdsgenoten nemen toe en het contact met ouders of verzorgers neemt vaak af. Deze periode staat bekend om intense sociale, emotionele en cognitieve groei ter voorbereiding op volwassenheid. Jongeren met taal- en communicatieproblemen als gevolg van een Taalontwikkelingsstoornis (TOS) of van doofheid en slechthorendheid (D/SH), ervaren specifieke uitdagingen. Hun moeite met taal en communicatie kan het uiten en begrijpen van eigen en andermans emoties bemoeilijken, waardoor ze een verhoogd risico lopen op sociaal-emotionele problemen. Theory of Mind (ToM), het vermogen om gedachten en gevoelens bij jezelf en anderen te herkennen, en executieve functies (EF), zoals plannen en zelfregulatie, werden onderzocht als mogelijke factoren die samenhangen met sociaal-emotioneel functioneren. Beide vaardigheden ontwikkelen zich binnen een sociaal communicatief kader. Jongeren met TOS ervaren meer problemen in sociale interactie, gerelateerd aan ToM, terwijl D/SH jongeren geen significante sociaal-emotionele problemen vertonen. Interessant is dat beide groepen geen verband laten zien tussen sociaal-emotioneel functioneren en EF. Hoewel D/SH jongeren zelf aangaven verbeteringen te ervaren na een ToM-interventie, was er geen vergelijkbare vooruitgang merkbaar bij jongeren met TOS. Vroegtijdige identificatie van risico's en gepersonaliseerde ondersteuning lijken belangrijk voor jongeren met taal- en communicatieproblemen. Een benadering waarbij aandacht is voor individuele variatie en omgevingsinvloeden, kan leiden tot effectievere interventies voor deze jongeren. Daarnaast zouden de interventies voor jongeren met TOS minder talig van aard moeten zijn.

Lidy Smit, geboren op 29 mei 1988 te Nijmegen, behaalde haar Bachelor Pedagogiek aan de Hogeschool Arnhem Nijmegen en haar Bachelor Psychologie aan de Open Universiteit Nederland. Ze is lange tijd werkzaam geweest in de klinische praktijk als pedagoog en psycholoog. Met haar eigen praktijk, de Palm, bood ze zorg en begeleiding aan jongvolwassenen met ontwikkelingsproblematiek. Haar Master in Psychologie behaalde ze aan de Radboud Universiteit Nijmegen, waarna ze promoveerde aan het Behavioural Science Institute in samenwerking met Kentalis. Als senior onderzoeker bij de Kentalis Academie leidt ze projecten binnen Kentalis onderwijs en Deelkracht, waarbij haar expertise in sociaal-emotionele ontwikkeling en cognitieve vaardigheden van jongeren met TOS tot uiting komt.