Controlling the uncontrollable: Het optimaliseren van gedragstherapie bij tics en het syndroom van Gilles de la Tourette

vrijdag 3 juli 2026, 10:30
Controlling the Uncontrollable: Optimizing behavioural therapy in Tourette disorder: guidelines, mechanisms, and comparison with pharmacotherapy
Promovendus
drs. J.M.T.M. van de Griendt
Promotor(s)
dr. M.J.P.M. Verbraak, prof. dr. D.C. Cath
Copromotor(s)
dr. C.W.J. Verdellen
Locatie
Aula

In dit proefschrift staat de gedragstherapeutische behandeling van tics en het syndroom van Gilles de la Tourette centraal. Verschillende vormen van gedragstherapie en de Europese richtlijnen voor de behandeling van tics en Tourette worden beschreven. Vervolgens wordt ingezoomd op exposure en responspreventie, een behandelvorm waarbij patiënten oefenen met het steeds langer controleren van hun tics, terwijl zij zich richten op het onaangename gevoel dat hier vaak aan voorafgaat. In een open trial is onderzocht of intensieve sessies van twee uur noodzakelijk zijn, of dat sessies van één uur volstaan. Kortere sessies blijken even effectief te zijn, waardoor in dezelfde tijd dubbel zoveel patiënten behandeld kunnen worden — belangrijk gezien het tekort aan behandelaren. Daarnaast zijn mogelijke werkzame mechanismen van exposure en responspreventie onderzocht. Opvallend is dat de drang om tics uit te voeren tijdens sessies niet afneemt, terwijl de tics zelf wel verminderen. Tot slot is gedragstherapie in een gerandomiseerde trial vergeleken met medicamenteuze behandeling. Waar vroeger medicatie de standaardbehandeling was, suggereert dit onderzoek dat gedragstherapie minstens even effectief kan zijn. Samen laten deze studies zien hoe gedragstherapie verder geoptimaliseerd en breder ingezet kan worden bij tics en Tourette.

Jolande van de Griendt (1975) studeerde Psychologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Na haar afstuderen in 1999 werkte zij lange tijd als behandelaar en onderzoeker bij HSK, waar zij startte met haar promotietraject naar gedragstherapeutische behandeling van tics en het syndroom van Gilles de la Tourette. Sinds 2016 is zij werkzaam als zelfstandig GZ-psycholoog en gedragstherapeut bij TicXperts, een eigen praktijk voor diagnostiek en gedragstherapie bij kinderen, jongeren en volwassenen met tics en Tourette. Daarnaast geeft zij zowel nationaal als internationaal workshops en trainingen over dit onderwerp.