De rol van het bodemleven in de transitie naar een duurzame landbouw

dinsdag 29 september 2026, 14:30
The transition from below:Understanding and monitoring soil microbial community composition and functioning on the path to sustainable agriculture
Promovendus
R.W.C. Boone
Promotor(s)
prof. dr. J.C.J.M. de Kroon, prof. dr. ir. W.H. van der Putten
Copromotor(s)
dr. B.J.M. Robroek
Locatie
Aula

Goed functionerende bodems, waarin natuurlijke bodemprocessen optimaal verlopen, vormen de basis van ons bestaan. Dit proefschrift onderzocht wat er gebeurt met het bodemfunctioneren wanneer een boer extensiveert (minder kunstmest, meer diversiteit in het gewas), en laat zien dat het er behoorlijk toe doet hóe we dat functioneren meten.
In de Ooijpolder vergeleken we beheer en functioneren van graslanden van geëxtensiveerde boeren met gangbare en semi-natuurlijke graslanden. Geen twee boeren bleken op dezelfde wijze hun land te beheren. Verschil in beheer van de boeren volgde eerder een gradiënt, dan vaste hokjes als "gangbaar" en "extensief". Langs die gradiënt hingen drie bodemmetingen samen met extensivering: welke schimmels er leven, hoeveel organische koolstof er zit, en hoe snel plantenmateriaal wordt afgebroken. Andere bodemmetingen lieten dat verband niet zien.
Dit proefschrift beschrijft ook een nieuwe manier om bodemleven te meten; via geurstoffen die bodemmicroben afgeven (mVOCs). Zestien geurstoffen bleken potentie te hebben als basis voor een eerste "bodemleven-sensor". Tot slot werd onderzocht of extensivering versneld kan worden door bodem van een extensief perceel te "enten" op een gangbaar perceel: dat werkte in de kas, maar liet in het veld na twee jaar nog geen significant effect zien.
Kortom: welke meting je kiest, bepaalt wat je ziet van bodemfunctioneren, en mVOCs bieden daarbij een veelbelovend nieuw perspectief.

Rosa Boone groeide op in het dorp Voorst (Gelderland) en zag tijdens een Aardrijkskundeles de documentaire “Groen Goud” over ecosysteemherstel. Dat inspireerde haar om een interdisciplinaire bachelor Future Planet Studies te kiezen en later een master Aardwetenschappen aan de UvA te volgen. Tijdens haar studie ontwikkelde ze met name een interesse voor de bodem. Voor haar stages gebruikte ze een combinatie van Remote Sensing en bodemmetingen om bodemprocessen en ecosysteemherstel te monitoren. In 2021 begon Rosa met een PhD-traject aan de Radboud, als bodemecoloog binnen het Living lab project Ooijpolder-Groesbeek. Naast het doen van onderzoek was Rosa actief bezig met verbinding te leggen met de (boeren)praktijk. Inmiddels werkt Rosa aan de VU, in het inter- en trandisciplinaire project Curvebend. Daar werkt ze samen met binnen- en buitenlandse onderzoekers en lokale stakeholders om te kijken hoe we met collectieve actie de curve van biodiversiteitsverlies kunnen ombuigen.