Literaire debutantenprijzen spelen een belangrijke rol in de vraag welke boeken en auteurs worden gezien als ‘veelbelovend’ of ‘literair waardevol’. Maar hoe werken die prijzen eigenlijk, en welke opvattingen over literatuur liggen eraan ten grondslag? Dit proefschrift onderzoekt hoe Nederlandse debutantenprijzen bijdragen aan de toekenning van literaire waarde. Aan de hand van vijf debutantenprijzen laat het onderzoek zien dat prijzen verschillende criteria en belangen hanteren. Sommige prijzen ontlenen hun gezag vooral aan traditie en culturele status, andere aan zichtbaarheid, publieksbetrokkenheid en commercieel bereik. Die verschillen maken duidelijk dat er niet één vaste maatstaf voor literaire kwaliteit bestaat. Een analyse van juryverslagen van de ANV Debutantenprijs toont dat jury’s vooral waarde hechten aan helder geschreven romans met psychologische diepgang en een duidelijke structuur. Experimentele vormen of genre-overschrijdende boeken maken minder kans. Daarbij beoordelen jury’s niet alleen het boek, maar ook het auteurschap: wie de schrijver is en hoe die past binnen het literaire veld. Opvallend is dat professionele critici en gewone lezers grotendeels dezelfde beoordelingscriteria gebruiken. Dit suggereert dat ideeën over literaire kwaliteit breed gedeeld worden, ook al verschilt de toon waarin ze worden verwoord. Het proefschrift concludeert dat debutantenprijzen geen neutrale erkenningen zijn, maar actieve spelers die bepalen welke stemmen en vormen in de literatuur zichtbaar en gewaardeerd worden.
Anne Oerlemans (Tilburg, 1993) studeerde Algemene Cultuurwetenschappen en rondde in 2016 de master Literair Bedrijf af aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Sinds 2016 is zij werkzaam bij Koninklijke Boom uitgevers, waar zij bij Boom Juridisch achtereenvolgens functies vervulde als uitgeefassistent en adjunct-uitgever en sinds 2021 als uitgever. In deze rol houdt zij zich bezig met acquisitie, fondsontwikkeling, redactie en strategische innovatie op het gebied van digitalisering, metadata en kunstmatige intelligentie. In 2020 startte Oerlemans als buitenpromovenda bij de onderzoeksgroep SCARAB (Radboud Universiteit Nijmegen) met een proefschrift over literaire debuutprijzen en waardetoekenning in het Nederlandse literaire veld. Haar onderzoek werd gepubliceerd in Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde en gepresenteerd op diverse wetenschappelijke bijeenkomsten. Zij verzorgde gastcolleges aan de Radboud Universiteit en de Universiteit Leiden. Sinds 2024 is Anne Oerlemans oprichter en uitgever van Uitgeverij Annex, een literaire uitgeverij gericht op nieuwe stemmen en eigenzinnige (vertaalde) fictie.