Geven en nemen tussen sterren: Over stabiliteit, gevolgen en zichtbare sporen

donderdag 11 juni 2026, 12:30
Rites of Offering: Stability, Outcomes, and Observational Signatures of Mass Transfer in Binary Stars
Promovendus
K.D. Temmink
Promotor(s)
dr. O.R. Pols
Copromotor(s)
dr. S. Justham
Locatie
Aula

Veel sterren leven niet alleen, maar samen met een partner in een dubbelstersysteem. Als één van die sterren ouder wordt en opzwelt, kan gas van de ene ster naar de andere stromen. Die uitwisseling van materie bepaalt vaak het verdere lot van beide sterren: soms verloopt dat geleidelijk en stabiel, soms raakt het systeem ontregeld en kunnen de sterren zelfs samensmelten. In mijn proefschrift onderzoek ik wanneer zulke massa-overdracht stabiel blijft, wanneer zij instabiel wordt, en welke zichtbare sporen dat nalaat. Daarvoor combineer ik gedetailleerde computermodellen van sterren met simulaties van grote populaties dubbelsterren. Mijn resultaten laten zien dat de klassieke, vereenvoudigde regels die astronomen vaak gebruiken het gedrag van echte sterren niet altijd goed voorspellen. Massa-overdracht blijkt in veel gevallen stabieler te verlopen dan gedacht, maar onder bepaalde omstandigheden juist sneller te ontsporen. Ook laat ik zien dat veel witte dwergen die nu alleen lijken te zijn, waarschijnlijk zijn ontstaan uit eerdere samensmeltingen van dubbelsterren. Daarnaast voorspel ik veranderingen in helderheid en kleur die kunnen waarschuwen dat een systeem op het punt staat instabiel te worden. Daarmee helpt dit onderzoek om dubbelsterren beter te begrijpen én om zulke processen in toekomstige waarnemingen te herkennen.

Karel Temmink werd geboren in Amsterdam in 1994. Hij studeerde Natuur- en Sterrenkunde aan de Universiteit van Amsterdam en behaalde vervolgens twee masterdiploma’s: Astronomy & Astrophysics en Theoretical Physics, waarbij hij die laatste opleiding cum laude afrondde. Tijdens zijn studie deed hij onderzoek naar onder meer zwarte gaten, witte dwergen en dubbelsterren, en werkte hij daarnaast een jaar als data scientist. In 2018 begon hij aan een promotietraject in de theoretische astrofysica aan de Radboud Universiteit, onder begeleiding van dr. Onno Pols en dr. Stephen Justham. In zijn onderzoek bestudeert hij interacterende dubbelsterren, met speciale aandacht voor massa-overdracht, de stabiliteit van deze processen en hun waarneembare gevolgen. Met zijn proefschrift draagt hij bij aan een beter begrip van hoe dubbelsterren evolueren en hoe astronomen deze processen kunnen herkennen.