Terwijl we dromen over een zero waste circulaire economie spookt afval, dat zich onttrekt aan dergelijk management-denken, op verschillende manieren rond en hoopt zich op. Het accumuleert op het land, in het water en in de lucht, in menselijke en niet-menselijke lichamen. Door de aandacht te vestigen op deze spookachtige eigenschap van afval herleidt dit proefschrift het ontstaan en de voortzetting van de ecologische catastrofe tot het koloniale kapitalisme, waarin afval een cruciale maar onder-geanalyseerde rol speelt. In dit proefschrift stel ik dat de ecologische catastrofe aandacht vraagt voor wat afval voortbrengt (wat aanzet tot reflectie over de economie), wat afval voorbrengt (wat aanzet tot reflectie op ecologie) en hoe dit tezamen aandacht vraagt voor wat economie en ecologie delen – het "eco," oikos (huis) – en voor voortbrengen in bredere zin. Ik stel een belichaamde kritische filosofie voor die ons kan helpen de unheimische, vervuilde, uitgeputte en uitputtende situatie waarin we ons bevinden te begrijpen, en die tegelijkertijd ook vragen oproept over wat we (ook) voor anderen zijn: voedsel. Wat vertelt afval ons over de zich ontvouwende ecologische catastrofe, waaruit uiteindelijk niets meer kan worden geperst, zelfs niet recyclebaar afval?
Lisa Doeland is filosoof. Ze is een eco-denker met een oog voor het duistere. Om de ecologische catastrofe te vatten en verbeelden gaat ze te rade bij unheimische denkmanieren, zoals het deconstructiedenken, de psychoanalyse en de kritische theorie. Op het moment is ze als postdoctoraal onderzoeker verbonden aan de Vrije Universiteit, waar ze werkt op het NWO-project “The Existential Dimensions of Planetary Health.” Ze schrijft met enige regelmaat essays voor onder meer De Groene Amsterdammer, Wijsgerig Perspectief en de Nederlandse Boekengids. Van haar hand verscheen Apocalypsofie. Over recycling, groene groei en andere gevaarlijke fantasieën (2023). Samen met filosofen Naomi Jacobs en Elize de Mul schreef ze Onszelf voorbij. Kijken naar wat we liever niet zien (2018).