LISA-zwaartekrachtgolfbronnen uit modellen voor de evolutie van dubbelsterren

vrijdag 20 maart 2026, 12:30
LISA gravitational wave sources from binary stellar evolution models
Promovendus
W.G.J. van Zeist
Promotor(s)
prof. dr. G.A. Nelemans, prof. dr. S.F. Portegies, prof. J.J. Eldridge
Locatie
Aula

De Laser Interferometer Space Antenna (LISA) is een ruimteobservatorium dat momenteel wordt ontwikkeld door LISA, met een geplande lanceringsdatum in 2035. Het zal zwaartekrachtgolven (GW's) observeren, vergelijkbaar met LIGO en Virgo, maar in een ander frequentiebereik. Binaire systemen bestaande uit twee compacte stellaire overblijfselen (dat wil zeggen witte dwergen, neutronensterren of zwarte gaten) zullen belangrijke bronnen zijn voor LISA. In dit proefschrift heb ik BPASS en SeBa, softwaremodellen van de evolutie van binaire sterren, gebruikt om voorspellingen te doen over de populaties van GW-uitstralende binaire sterren die LISA zal kunnen detecteren. Ik heb zowel de Melkweg zelf als kleinere sterrenpopulaties eromheen bestudeerd, waaronder bolvormige sterrenhopen en de Magelhaense Wolken. Mijn onderzoek toonde aan dat het aantal voorspelde LISA-bronnen in de Melkweg aanzienlijk varieert, afhankelijk van de gebruikte stellaire evolutiemodellen, van honderden tot tienduizenden. Door de modellen te vergelijken met de kleine steekproef van reeds bekende witte dwerg dubbelsterren, heb ik aangetoond dat het werkelijke aantal waarschijnlijk aan de bovenkant van dit bereik ligt. Deze voorspellingen worden met name beïnvloed door de manier waarop de interacties tussen sterren in de dubbelster worden gesimuleerd.

Wouter van Zeist (1998) behaalde in 2017 zijn bachelordiploma aan de Universiteit van Waikato in Nieuw-Zeeland. Vervolgens behaalde hij in 2019 en 2020 respectievelijk zijn Honours- en Masterdiploma aan de Universiteit van Auckland, eveneens in Nieuw-Zeeland. Hij begon zijn promotieonderzoek aan de Universiteit van Auckland in 2021, maar stapte over naar de Radboud Universiteit toen hij in 2022 terugkeerde naar zijn geboorteland Nederland.