Duurzaamheidstransities vragen niet alleen om het creëren van nieuwe markten, maar ook om het afbreken van bestaande, niet-duurzame markten. Dit proefschrift onderzoekt hoe organisaties kunnen bijdragen aan marktsysteemverandering aan deze beide kanten van duurzaamheidstransities, en hoe vooruitgang daarin gemeten kan worden.
Een overzicht van de literatuur over marktinnovatie laat zien dat onderzoekers markten steeds minder zien als een gegeven, maar als iets dat ontstaat uit vele kleine interacties, zonder centrale regie, in een dynamisch systeem. Het proefschrift introduceert daarom ‘systemic performance’: een formele conceptualisering van de impact van duurzame innovaties op een marktsysteem, die zichtbaar maakt hoe houdingen, intenties, gedrag en instituties verschuiven, zelfs als verkoopcijfers weinig bewegen.
De literatuurstudie laat ook zien dat er weinig aandacht is voor hoe bedrijven actief kunnen bijdragen aan het afbreken van niet-duurzame markten. Een diepgaande casestudie in de Nederlandse verlichtingsindustrie laat zien dat marktafbraak door bedrijven verloopt via triaden van disruptief ontwerpen, framen en mobiliseren. De objecten die duurzame pioniers ontwerpen spelen hierin een sleutelrol, omdat ze de abstracte problemen van bestaande markten tastbaar maken, en zo partijen iets geven om zich omheen te organiseren.
Samen laten de studies zien dat zowel creatie als afbraak strategische paden kunnen zijn naar duurzaamheidsimpact.
Niels Sprong (’s-Hertogenbosch, 1984) behaalde een BA Liberal Arts and Sciences aan University College Maastricht, een MA Science and Technology Studies aan de Universiteit Maastricht, en een MSc Environment and Resource Management aan de Vrije Universiteit Amsterdam. In 2015 startte zijn promotieonderzoek aan de Nijmegen School of Management van de Radboud Universiteit, binnen het project Sustainable Innovations and their Societal Impact van het NWO-programma Duurzame Business Modellen, onder begeleiding van prof. dr. Bas Hillebrand, dr. Paul Driessen en prof. dr. Gert van Dijk. Een deel van dit werk verscheen in Journal of Business Research. Sinds 2019 doceert hij duurzame innovatie aan Avans Hogeschool in ’s-Hertogenbosch, waar hij als senior docent Business Innovation verbonden is aan Avans Creative Innovation en onderzoeker is bij het lectoraat Samenwerken voor Regeneratieve Waardesystemen bij het Centre of Expertise Brede Welvaart en Nieuw Ondernemerschap.