‘Now I know my ABC, next time won’t you sing with me?’ Effecten van muzikale geheugentechnieken op het geheugen bij gezonde volwassenen, ouderen en personen met cognitieve stoornissen

Muzikale geheugensteuntjes worden op grote schaal toegepast. Een bekend voorbeeld is het ABC-lied. Het wetenschappelijke bewijs voor de effecten ervan is echter nog beperkt. Recent onderzoek bij ouderen met en zonder cognitieve stoornissen richtte zich vooral op het episodisch (alledaags) geheugen, echter ook het werkgeheugen (vermogen informatie voor korte tijd vast te houden en te bewerken) gaat achteruit in normale en pathologische veroudering, zoals amnestische milde cognitieve stoornis (aMCI). Bij aMCI is sprake van geheugenstoornissen met behoud van zelfstandig dagelijks functioneren. Vooralsnog is er geen bewezen effectieve medicatie. Geheugenstrategieën kunnen helpen om dagelijkse geheugenproblemen van ouderen met en zonder cognitieve stoornissen te verminderen. In dit proefschrift is een nieuwe muzikale cijferreeksentaak ontwikkeld waarmee systematisch het effect van muzikale presentatie (d.w.z. ritme, toonhoogte en melodie) op de werkgeheugenprestatie van jongeren en ouderen zonder cognitieve stoornissen en ouderen met aMCI is vergeleken. Tevens is de mogelijke bijdrage van muzikale expertise onderzocht. Ritme verbeterde het onthouden van informatie voor korte tijd, ongeacht leeftijd of cognitieve stoornissen. Een ritmisch gesproken presentatie wordt aanbevolen bij ontwerp van muzikale geheugensteuntjes samen met mensen met werkgeheugenproblemen. Een nieuw theoretisch model wordt gepresenteerd dat beschrijft hoe belangrijke factoren samen de effectiviteit van muzikale geheugensteuntjes op de geheugenprestatie beïnvloeden. 

Marije Dijkman werd geboren op 8 juli 1986 te Velp (Gelderland). Na het behalen van haar gymnasiumdiploma (Stedelijk Gymnasium Arnhem) startte zij in 2005 met de opleiding Psychologie (Radboud Universiteit Nijmegen), hetgeen zij combineerde met Muziekwetenschappen (Universiteit Utrecht). Zij koos de afstudeerrichting Neuro- en Revalidatiepsychologie en combineerde dit met hoofdvak viool bij Chris Duindam (Fontys Conservatorium Tilburg). In 2010 behaalde zij haar master Psychologie cum laude. In 2012 startte zij de opleiding tot gezondheidszorgpsycholoog (afdeling Medische Psychologie, VieCuri Medisch Centrum Venlo en Venray en PEPAS Venray). In 2016 startte zij de opleiding tot klinisch neuropsycholoog en begon met patiëntgebonden onderzoek naar de effecten van muzikale presentatie op de werkgeheugenprestatie van ouderen met en zonder geheugenstoornissen (geheugenpoli afdeling Medische psychologie, ZGT). Als resultaat daarvan startte zij in 2021 als buitenpromovenda haar promotieonderzoek ingebed in het Donders Instituut voor Brein, Cognitie en Gedrag van de Radboud Universiteit Nijmegen.