Op zoek naar wat nooit verloren is gegaan: op zoek naar kortstondige radiosignalen uit de ruimte

maandag 28 september 2026, 14:30
In Search of That Which Was Never Lost - Looking for Transient Signals in the Radio Sky
Promovendus
L.J.M. Houben
Promotor(s)
prof. dr. H.D.E. Falcke
Copromotor(s)
dr. L. Spitler
Locatie
Aula

Wat hebben smartphones, magnetrons en satellieten met elkaar gemeen? Ze zenden allemaal radiosignalen uit die het voor astronomen moeilijk maken om zwakke, kortstondige radiosignalen uit de ruimte te detecteren, zoals die van pulsars, snelle radio-uitbarstingen en langdurige transiënten. Om deze astrofysische signalen te onderscheiden van door mensen geproduceerde radiosignalen zijn gespecialiseerde technieken nodig. Tijdens zijn promotieonderzoek ontwikkelde, testte en paste Leon Houben dergelijke technieken toe op gegevens van de 100 meter lange Effelsberg-radiotelescoop en de Low Frequency Array (LOFAR).

Het grootste deel van zijn werk was gericht op het doorzoeken van enorme hoeveelheden gearchiveerde Effelsberg-gegevens. Door deze gegevens te verwerken met zijn op maat gemaakte tools ontdekte hij twee nieuwe astrofysische bronnen en deed hij een intrigerende waarneming: er werden meer zwakke, niet-geïdentificeerde signalen gedetecteerd in de buurt van de Melkweg dan verder weg. Dit zou erop kunnen wijzen dat de Melkweg meer nog onontdekte bronnen van kortstondige radiosignalen bevat. Een spannend resultaat dat suggereert dat er een schat aan ontdekkingen op astronomen wacht met instrumenten van de volgende generatie, zoals de Square Kilometre Array.

Om zijn doctoraat in de astronomie te behalen, zal Leon Houben op maandag 28 september zijn proefschrift verdedigen in de Aula van de Radboud Universiteit. Naast zijn astronomisch onderzoek doet hij onderzoek op het gebied van hoogbegaafdheid bij het Radboud Centrum voor Sociale Wetenschappen. Als ervaren spreker deelt hij regelmatig zijn fascinatie voor de kosmos met een breder publiek. Vanuit zijn passie om wetenschap toegankelijker te maken voor het grote publiek heeft hij Studio Synergy opgericht om bewustmakingsinstallaties te creëren die de grenzen tussen wetenschap en kunst overschrijden. Geïnspireerd door het principe van ‘al doende leren’, maken zijn installaties gebruik van praktische ervaringen om wetenschappelijke kennis herkenbaarder te maken en deelnemers aan te moedigen zich actief bezig te houden met wetenschap en kunst.