De vrijheid van wetenschappelijk onderzoek komt steeds meer onder vuur te liggen, zowel in Europa als daarbuiten. Deze kwetsbare vrijheid vraagt om sterkere bescherming, niet alleen om wetenschappelijke excellentie te waarborgen, maar ook om onze democratieën te versterken. Tegelijkertijd hebben geopolitieke veranderingen en toenemende machtsstrijd om concurrentievermogen de politieke gevoeligheden rond onderzoeksveiligheid vergroot, waardoor vragen rijzen over welke grenzen er moeten zijn aan internationale samenwerking – en hoe deze moeten worden gewaarborgd.
De komende ERA-wet vormt een prisma waardoor de dynamiek van de relatie tussen de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek en onderzoeksveiligheid kan worden onderzocht. Deze wettekst, die bepalingen over de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek en onderzoeksveiligheid kan bevatten, kan belangrijke inzichten bieden in hoe deze twee prioriteiten in de praktijk met elkaar kunnen interageren. In hoeverre zal het opleggen van grenzen aan internationale wetenschappelijke samenwerking de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek versterken of ondermijnen? En welke verantwoordelijkheden hebben onderzoeksgemeenschappen bij het toepassen van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek in verband met ‘veilige’ internationale partnerschappen?
Om deze actuele vragen te behandelen, organiseert The Guild in samenwerking met de Universiteit van Tartu haar tweede Academic Freedom Lecture. We zijn verheugd prof. Liviu Matei (King's College London) te mogen verwelkomen, die het potentieel van de ERA-wet zal onderzoeken om de inherente spanningen tussen het maximaliseren van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek en het nastreven van onderzoeksveiligheid te overbruggen, en daarmee de toon zal zetten voor een bredere discussie met een vooraanstaand panel en een breder publiek.
Het belang van 20 mei
20 mei is de Internationale Dag van de Academische Vrijheid en op 20 mei 1921 ontving Marie Skłodowska-Curie een gram radium van de toenmalige president van de Verenigde Staten, Warren Harding, in het Witte Huis. Dit geschenk, dat haar in staat stelde baanbrekende ontdekkingen te doen in Europa, werd mogelijk gemaakt door donaties die waren ingezameld door de Amerikaanse journaliste Marie Mattingly Meloney. Daarom is 20 mei ook een datum om internationale onderzoekssamenwerking te vieren.
