Making Worlds is een doorlopend samenwerkingsprogramma tussen Wereldlab en de Radboud Universiteit om de mogelijkheden van de mondiale kunstgeschiedenis te verruimen. Wat zou er gebeuren als we de praktijk van de kunstgeschiedenis herinterpreteren als een vorm van world making, waarbij zowel archivale als speculatieve benaderingen een rol spelen?
Recente initiatieven om vraagstukken op wereld-, globale of planetaire schaal aan te pakken, wijzen op de noodzaak om het academische discours en de academische praktijk te herzien in dialoog met literaire fictie, kunst en performance. Als de kunstgeschiedenis streeft naar wat Boaventura de Sousa Santos ‘cognitieve rechtvaardigheid’ noemt, oftewel het verdedigen van pluralistische manieren van weten, dan zouden haar vorm en presentatie evenzo gevarieerd moeten zijn.
De eerste editie van dit programma, Making Worlds: Reimagining the Archive, biedt presentaties, gesprekken en performances door kunstenaars en wetenschappers die geïnspireerd zijn door de problemen en mogelijkheden van het archief - een ruimte van verzameling en categorisering die gevormd is door kolonialiteit. Het evenement is verdeeld in twee thematische sessies: ‘Archival Gaps’ en ‘Archival Abundance’. In de eerste sessie stellen we de vraag: hoe kunnen kunstenaars en wetenschappers op productieve wijze kritiek leveren op de hiaten, uitwissingen en het geweld van het koloniale archief? De auteur Shola von Reinhold biedt een mogelijk antwoord in hun roman Lote. De hoofdpersoon van het boek ontdekt fragmentarisch archiefmateriaal over een vergeten zwarte Britse modernistische figuur, wat een obsessie in gang zet die hem diep de geschiedenis in voert en nog dieper in de vreemde hoeken van de hedendaagse kunstwereld. Von Reinhold zal een lezing geven over zijn werk en in gesprek gaan met de huidige Wereldlab-fellow en wetenschapper Eunsong Kim. In haar recente boek ‘The Politics of Collecting: Race & the Aestheticization of Property’ laat Kim zien hoe het op ras gebaseerde kapitalisme het verzamelbeleid van Amerikaanse musea en archieven in de twintigste eeuw heeft bepaald. Kim laat zien hoe de uitsluitingslogica van het kolonialisme en eigendomsrechten cruciaal is voor het begrijpen van zowel historische archieven als de preoccupatie van de hedendaagse kunst met ‘immaterialiteit’.
De tweede sessie keert de eerste om en vraagt hoe we archieven kunnen benaderen vanuit het perspectief van overvloed in plaats van gebrek. Kunstenaar en RCMC-wetenschapper Carine Zaayman bespreekt haar theorie over het ‘anarchive’, een koloniaal geconstrueerde archiefafwezigheid die opnieuw wordt voorgesteld als een vruchtbare plek voor artistieke interventie. Haar recente boek Seeing What Is Not There: Figuring the Anarchive stelt dat we verder moeten kijken dan de gewelddadige leemtes van koloniale uitwissing om de onvermoeibare overvloed van het leven te herstellen. Kunstenaar Satch Hoyt presenteert zijn lopende project “Un-Muting. Sonic Restitutions”, waarin hij de talloze Afrikaanse muziekinstrumenten die zijn opgeslagen in de stille depots van westerse musea lokaliseert, bespeelt en “ontdempt”. Hoyt sluit de dag af met een sonische performance, waarbij hij de potentiële overvloed van het archief ten gehore brengt.
