Hoe verhouden we ons tot AI?
Zowel generatieve als niet-generatieve AI ontwikkelt in hoog tempo en dringt door in steeds meer domeinen van de samenleving en de wetenschap. Voor de Radboud Universiteit roept dit de vraag op hoe wij ons tot deze ontwikkelingen verhouden: wat willen we met AI, waar kunnen we AI waardengedreven inzetten, waar kiezen we er bewust voor om AI níet in te zetten, en welke waarden liggen aan deze keuzes ten grondslag? Deze vragen raken ons onderwijs, ons onderzoek en onze manier van studeren en werken, en vraagt om voortdurende dialoog over waarden, maatschappelijke impact en ecologische impact. Daarbij willen we niet alleen zelf richting geven aan verantwoord gebruik van AI, maar ook samen met anderen oplossingen creëren. Als partner voor overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties.
Onderwijs
We streven ernaar dat alle studenten en medewerkers AI-geletterd zijn: zij begrijpen de mogelijkheden en beperkingen van de technologie en herkennen hoe AI wel en niet kan bijdragen aan oplossingen voor maatschappelijke en wetenschappelijke uitdagingen. Tegelijkertijd leren studenten kritisch te beoordelen wanneer AI-toepassingen botsen met academische, en professionele en ethische waarden. De vraag “wanneer, of hoe, willen we AI gebruiken – en wanneer, of hoe, juist niet? staat hierbij centraal. Daarbij moeten we steeds opnieuw de vraag stellen welke competenties academisch geschoolden nodig hebben in een wereld waarin AI in opkomst is. Dit realiseren we door te leren óver AI in de bachelors, masters, en door bijscholingscursussen voor medewerkers.
Onderzoek en innovatie
Waardengedreven AI en digitalisering is een van de vijf onderzoeksthema’s waarop de Radboud excelleert en haar positie de komende jaren wil versterken. Het onderzoeksthema verbindt technische innovaties met inzichten uit psychologie, natuurwetenschappen, neurowetenschappen, bestuurs- en managementwetenschappen, ethiek en recht. Met initiatieven zoals de ELLIS-unit (AI machine learning), ICAI-labs (bijv. Radboud AI for Health, AI Parkinson Lab), de EU Open Source AI index (onafhankelijke academische index ten behoeve van openheid en transparantie) en iHub (AI vanuit de ethiek, recht & maatschappij) brengen we fundamenteel en toegepast onderzoek bij elkaar in een herkenbaar en flexibel netwerk. Zo bouwen we met onze interdisciplinaire benadering de komende zes jaar voort op onze sterktes, en nemen we de rol van gids en kritische gesprekspartner als het gaat over nationale en internationale AI-ontwikkelingen. Dit doen we vanuit één gezamenlijk Radboud AI instituut, waarin we niet alleen onderzoeken wat er technisch kan met AI, maar ook hoe met de aanwezigheid van AI om te gaan en wanneer en op welke wijze de inzet ervan verantwoord is binnen onze waarden.
Maatschappelijke en regionale impact
AI raakt onze regio en de samenleving direct. Met partners in Oost-Nederland werken we samen aan concrete AI-oplossingen, bijvoorbeeld via het MKB Datalab-Oost waarin studenten MKB-bedrijven ondersteunen bij de inzet van AI en data en het AI for Energy Grids Lab met Alliander. Met NOLAI (Nationaal OnderwijsLab AI) ontwikkelen we samen met scholen en EdTech-bedrijven verantwoorde AI-toepassingen voor het onderwijs. Ook in de halfgeleiderindustrie bouwen actief aan oplossingen: samen met onze partner ASMPT onderzoeken we hoe micro-assemblage en halfgeleiderproductie duurzamer, preciezer en efficiënter kunnen worden gemaakt. We blijven de komende jaren inzetten op het bijdragen aan economische innovatie én verantwoord gebruik van technologie, met nadruk op transparantie, privacy en inclusiviteit. Daarmee verbinden we onze wetenschappelijke expertise aan concrete vragen uit onderwijs, de zorgsector, de energiesector en de overheid.
Bedrijfsvoering
Ook in onze bedrijfsvoering kijken we of en hoe we AI op een verantwoorde en doelgerichte manier kunnen benutten. De technologie kan helpen om onze processen efficiënter te maken, en de kwaliteit van onze dienstverlening en de ervaring van studenten en medewerkers te versterken. Denk bijvoorbeeld aan ondersteuning van handmatige processen of slimmer gebruik van data voor besluitvorming. In samenhang met ons strategisch personeelsplan verkennen we wat deze ontwikkelingen vragen van onze mensen en onze organisatie, zodat we hier tijdig en zorgvuldig op kunnen inspelen. Privacy en veiligheid staan daarbij altijd centraal, en de implicaties voor mens en milieu nemen we hier altijd in mee.
Wat is onze ambitie op het gebied van duurzaamheid?
Duurzaamheid is een van de grote uitdagingen van onze tijd. De gevolgen van klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en sociale ongelijkheid worden steeds zichtbaarder. Als universiteit nemen wij onze verantwoordelijkheid en houden koers vanuit onze identiteit en waarden. Wij zien duurzaamheid niet alleen als onderwerp van onderzoek en onderwijs, maar ook als een gezamenlijke zoektocht naar vooruitgang, waarin een belangrijke rol is weggelegd voor dialoog en verschillende perspectieven.
Brede benadering
Wij benaderen duurzaamheid in brede zin: het gaat niet alleen over klimaat en milieu, maar ook over welzijn en gelijke kansen, in lijn met de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties. Onze rol is om kennis te ontwikkelen en in de praktijk te brengen, verbanden te leggen tussen disciplines en partijen, en ruimte te scheppen voor gesprek; vanuit onze kritische rol als universiteit. Daarmee willen we bijdragen aan oplossingen, een betrouwbare gesprekspartner zijn, en concrete verandering teweegbrengen samen met inwoners, organisaties, bedrijven en overheden, lokaal, nationaal en internationaal.
Onderwijs
We bereiden studenten voor op verantwoordelijke posities in de samenleving. Alle studenten worden duurzaamheid-geletterd. Elke bacheloropleiding bevat onderdelen die studenten in aanraking brengen met duurzaamheidsvraagstukken en de SDG’s, met mogelijkheden voor verdere verdieping. Interdisciplinaire programma’s verbinden thema’s als klimaat, circulariteit, voedselsystemen en sociale rechtvaardigheid. Essentieel is dat studenten leren hun inhoudelijke kennis te betrekken op dilemma’s in wetenschap en samenleving. Zo worden zij expert in het omgaan met uiteenlopende perspectieven en het bespreekbaar maken en verbinden van uiteenlopende belangen over duurzaamheid.
Onderzoek en innovatie
Onze onderzoekers ontwikkelen kennis en oplossingsrichtingen rond duurzaamheidsvraagstukken, in samenwerking met regionale, nationale en internationale partners. Omdat duurzame oplossingen vaak interdisciplinair zijn, stimuleren we samenwerking over faculteiten heen. Dit doen we met oog voor verantwoordelijkheid, onze ecologische voetafdruk en het welzijn van betrokkenen.
Maatschappelijke en regionale impact
Samen met partners in de regio en in Europa zetten we onze expertise in om bij te dragen aan maatschappelijke opgaven, zoals het versterken van regionale ecosystemen, preventieve gezondheidszorg en de energietransitie. We zoeken de samenwerking actief op en ontwikkelen vernieuwende vormen van transdisciplinair onderwijs en onderzoek, bijvoorbeeld in de tweejarige master Science for Sustainability waarin studenten nauw samenwerken met het bedrijfsleven. Ook hier is steeds ruimte voor de dialoog over verschillende belangen en perspectieven.
Campus en bedrijfsvoering
Onze campus is het hart van onze gemeenschap en een zichtbaar voorbeeld van onze duurzaamheidskeuzes. We streven naar een klimaat neutrale en circulaire omgeving en stimuleren duurzaam gebruik, in samenwerking met ketenpartners en experts. In onze bedrijfsvoering maken we zorgvuldige keuzes op het gebied van gebouwen, energie, mobiliteit en inkoop, met nadruk op welzijn en vitaliteit van de campusgemeenschap. Zo creëren we een omgeving die studenten, medewerkers en bezoekers ondersteunt om duurzaam te studeren, werken en leven.